Zaloguj
Reklama

Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę - aspekty hormonalne, podział, rozpoznawanie.

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę - aspekty hormonalne, podział, rozpoznawanie.
Fot. Pantherstock
(5)

W części pierwszej artykułu o poważnym powikłaniu ciąży jakim jest cukrzyca autor przedstawił aspekt hormonalny zagadnienia, czyli działanie diabetogenne ciąży. Ponadto omówiono zasady rozpoznawania cukrzycy ciężarnych oraz srtosowaną w praktyce klasyfikację cukrzycy u kobiet ciężarnych.

Cukrzyca stanowi bardzo poważny problem zdrowotny, zarówno w Europie jak i na świecie. Dotyczy ona ok. 10 milionów mieszkańców Europy, przy czym częstość zachorowania stale się zwiększa. Chorują zarówno mężczyźni, jak i kobiety w każdym wieku. Szacuje się, że częstość występowania cukrzycy w ciąży kształtuje się następująco: na cukrzycę choruje 0,3% kobiet w wieku rozrodczym oraz cukrzyca ciążowa występuje w od 1-8% wszystkich ciąż.

Pojawienie się u tak dużej grupy ciężarnych powikłań metabolicznych typowych dla cukrzycy wynika ze zmian regulacji przemiany materii u kobiety ciężarnej, tzw. „burza” hormonów, której głównym efektem jest wzrost oporności organizmu na insulinę. Suma czynników działających w czasie ciąży daje efekt diabetogenny.

W czasie ciąży dochodzi do znacznego wzrostu stężenia hormonów, które mogą mieć działanie diabetogenne. Działanie diabetogenne wywierają takie hormony jak: laktogen łożyskowy (którego stężenie gwałtownie wzrasta, szczególnie w I trymestrze ciąży, a jego działanie metaboliczne polega na podwyższeniu glikemii); prolaktyna; hormon luteinizujący; ludzka gonadotropina kosmówkowa; progesteron; kortyzol; glukagon (który jest antagonistą insuliny); niektórzy autorzy przypisują efekt diabetogenny także estrogenom i progesteronowi, szczególnie w II połowie ciąży, jednak rola tych hormonów w gospodarce węglowodanowej jest do dziś niejasna. Działanie diabetogenne tych hormonów polega na spadku tolerancji na glukozę, wzroście oporności na insulinę, spadku zapasu glikogenu w wątrobie i wzroście glukoneogenezy w wątrobie.

Glukoza przenika przez łożysko zgodnie z gradientem stężeń, przy czym stężenie glukozy we krwi płodu jest 20-30mg% niższe niż we krwi matki. Tak więc wysokie stężenie glukozy we krwi matki może powodować hyperglikemię u płodu, którą uważa się za czynnik teratogenny w I trymestrze ciąży. Ketony, podobnie jak glukoza, także przechodzą do płodu, a wiadomym jest fakt, że ketoza z hyperglikemią lub bez hyperglikemii wywiera bezpośredni wpływ teratogenny i uszkadzający płód, jest przyczyną poronień, porodów przedwczesnych oraz odległych zaburzeń w rozwoju dzieci. Wynika stąd potrzeba monitorowania codziennej glikemii i ketonurii u ciężarnej z cukrzycą.

Innym bardzo niebezpiecznym zjawiskiem jest przenikanie z organizmu matki do krwi płodu przeciwciał p/insulinowych. Wiążą one insulinę płodu, mogą także bezpośrednio uszkadzać komórki b płodu, powodując ich zmiany czynnościowe, mogą przyczyniać się do hyperinsulinemii płodu oraz zwiększać skłonność do hypoglikemii u noworodka.

Sposób wczesnego rozpoznania cukrzycy ciężarnych opracował Zespołu Ekspertów ds. Wczesnego Rozpoznawania Cukrzycy w Ciąży i przedstawia się następująco:

  1. W czasie pierwszej wizyty ciężarnej należy wykonać oznaczenia glikemii na czczo. Gdy przekracza ona 105 mg% należy wykonać test doustnego obciążenia 75 g glukozy. Cukrzycę rozpoznajemy (wg WHO) gdy:
  •  glikemia na czczo > 140 mg%
  • glikemia po 2 godzinach > 200 mg%
  1. Między 24 a 28 tygodniem ciąży należy wykonać test przesiewowy z doustnym obciążeniem 50 g glukozy. Cukrzycę rozpoznajemy, gdy glikemia po 1 godzinie > 180 mg%. Jeżeli glikemia po
    1 godz.> 140 mg%, ale < 180 mg%, należy wykonać test obciążenia 75 g glukozy (kryteria wg. WHO)
  2. W 32 tygodniu ciąży ponownie wykonać test diagnostyczny u tych ciężarnych, które miały podwyższoną glikemię w teście przesiewowym, ale prawidłową w teście diagnostycznym.

U pacjentek z cukrzycą istniejącą przed ciążą oraz u pacjentek z czynnikami ryzyka wystąpienia cukrzycy ciężarnych przed podjęciem decyzji o koncepcji na okres 2 miesięcy przed zajściem w ciążę należy dążyć do poprawy jej stanu ogólnego. Najważniejszą sprawą jest tu regulacja glikemii. Jest to bardzo ważny czynnik w profilaktyce zapobiegania wad rozwojowych.

Docelowe stężenia glukozy we krwi pacjentek z czynnikami ryzyka, kobiet chorych na cukrzycę planujących ciążę oraz ciężarnych z cukrzycą przedstawiają się jak pokazano w tabeli.

 

Czas pobrania

Glikemia (mg%)

przed śniadaniem

60 - 90

przed innym posiłkiem

60 - 105

2 godziny po posiłku

mniej niż 120

pomiędzy 2.00 w nocy a 8.00 rano

ponad 60

 

 

 Szczegółowy podział cukrzycy u kobiet ciężarnych opracowała Priscilla White, który uwzględnia różnego typu czynniki i zmiany występujące w organizmie ciężarnej:

Klasa cukrzycy

Kryterium

G1

cukrzyca rozpoznana w obecnej ciąży, nie wymagająca podawania insuliny (leczona dietą)

G2

cukrzyca rozpoznana w obecnej ciąży, wymagająca podawania insuliny

B

początek cukrzycy powyżej 20 rż i czas trwania cukrzycy poniżej 10 lat, bez zmian naczyniowych

C1

początek cukrzycy w wieku 10 - 20 lat, bez zmian naczyniowych

C2

czas trwania cukrzycy 10 - 19 lat, bez zmian naczyniowych

D1

początek cukrzycy poniżej 10 rż

D2

czas trwania cukrzycy powyżej 20 lat

D3

łagodna retinopatia

D4

zwapnienie naczyń kończyn dolnych

D5

nadciśnienie tętnicze

E

zwapnienie tętnic miednicy

F

nefropatia

G

zaburzenia wielonarządowe

R

retinopatia proliferacyjna

T

stan po transplantacji nerek

 

(5)
Reklama
Komentarze