Zaloguj
Reklama

Immunoterapia zakażeń w ginekologii i położnictwie – część 2

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Immunoterapia zakażeń w ginekologii i położnictwie – część 2
Fot. ojoimages
(3)

Przewlekłe i nawracające zakażenia dotyczące narządu rodnego i układu moczowego stanowią poważny problem terapeutyczny, a możliwości opanowania tych infekcji za pomocą antybiotyków i chemioterapetyków, wobec narastającej oporności drobnoustrojów są niewystarczające. W przypadku przewlekłych i nawracających infekcji żeńskich narządów płciowych, spowodowanych przez oporne na chemioterapeutyki drobnoustroje immunoterapia może być skuteczną metodą leczenia.

Zakażenia pochwowe wywołane przez E.coli mogą być przyczyną wewnątrzmacicznej infekcji płodu lub okołoporodowego zakażenia noworodka. Uogólnione zakażenia bakteriami Gram-ujemnymi u płodów i noworodków są wiodącą przyczyną umieralności okołoporodowej. Patogenem odpowiedzialnym za infekcje, szczególnie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz posocznice powikłane plamicą septyczną są szczepy E.coli wytwarzające powierzchniowy antygen K1. Antybiotykooporność szczepów E.coli zawierających antygen K1 sięga 50%. Bakterie E.coli są również najczęściej izolowanymi patogenami w przypadku infekcji połogowych – wykazano korelację stanów zapalnych pochwy w ciąży z gorączkowym przebiegiem połogu i poporodowym zapaleniem błony śluzowej macicy. Niemniejsze znaczenie mają wstępujące infekcje w ginekologii, gdy wnikające z pochwy poprzez szyjkę macicy drobnoustroje prowadzą do ropnych zakażeń endometrium, jajowodów i innych zapaleń w obrębie miednicy mniejszej, co u kobiet w wieku rozrodczym prowadzi często do mechanicznej niepłodności. Pałeczki E.coli są jednymi z najczęściej izolowanych bakterii tlenowych, u kobiet zgłaszających się do lekarza z powodu dolegliwości ginekologicznych. Stany zapalne toczące się w miednicy mniejszej prowadzą do uszkodzenia jajowodów. Stopień uszkodzenia zależy od odporności pacjentki oraz zjadliwości bakterii. Przyjmuje się, że każdy kolejny epizod zapalenia narządów miednicy mniejszej (PID – pelvic inflamatory disease) zwiększa prawdopodobieństwo niepłodności. Pierwszy epizod PID jest u ok. 12% pacjentek przyczyną uszkodzenia jajowodów, drugi u 25%, a trzeci u ponad połowy. Obecność szczepów E.coli w pochwie i szyjce macicy kobiet leczonych z powodu niepłodności wyraźnie pogarsza skuteczność zabiegów zapłodnienia pozaustrojowego (IVF – in vitro fertilization) – obecność E.coli na kateterach stosowanych do procedury transferu zarodków (ET – embryo-transfer) stwierdzono aż w 64% przypadków, w których wykazano obecność patogennych drobnoustrojów. Pałeczki E.coli, choć są najczęściej izolowanymi bakteriami Gram-ujemnymi w przypadku zapaleń toczących się w miednicy mniejszej, odpowiadają tylko za 10 do 20% infekcji tych narządów. Jednak, gdy są one izolowane częstym powikłaniem jest wstrząs septyczny. W patogenezie wstrząsu septycznego i posocznicy istotną rolę przypisuje się lipopolisacharydom (LPS) – endotoksynom bakterii Gram-ujemnych pochodzącym ze ściany komórkowej.

W wielu przypadkach stany zapalne cewki moczowej u kobiet są nieuniknionym następstwem stanów zapalnych pochwy, a wszystkie mikrourazy okolicy cewki moczowej (np. w czasie stosunku) ułatwiają przemieszczanie się bakterii do pęcherza moczowego. Pojawiająca się u 2-10% ciężarnych bakteriuria bezobjawowa w około 30% przypadków prowadzi do rozwinięcia się odmiedniczkowego zapalenia nerek. W ponad 80% przypadków patogenem jest E.coli. Za powodujące powikłania u ciężarnych zakażenia układu moczowego odpowiedzialne są nie tylko uropatogenne szczepy E.coli, ale także niektóre szczepy enteropatogenne, charakteryzujące się zwiększoną lekoopornością.

Wprowadzenie do leczenia antybiotyków i chemioterapeutyków oraz kolejne lata powszechnego ich stosowania, spowodowało powstanie zjawiska oporności drobnoustrojów na leki. Przyczyny narastania lekooporności bakterii są wielorakie. Przez wiele lat nadużywano antybiotyków w terapii i profilaktyce, stosowano je w zootechnice jako dodatek paszowy i jako środek ochrony roślin, a w przemyśle spożywczym jako czynnik konserwujący. Połączenie z selekcji antybiotykoopornych bakterii oraz wzrostu liczby osób z obniżoną odpornością (wzrastająca liczba pacjentów w bardzo podeszłym wieku oraz problem niedojrzałości układu immunologicznego u coraz mniejszych urodzonych wcześniaków) doprowadziło do narastania oporności bakterii. Szerokie i czasami nieracjonalne stosowanie antybiotyków, bez wcześniejszego wykrycia czynnika etiologicznego i sprawdzenia jego wrażliwości na chemioteraputyki, wywiera niekorzystny wpływ na układ immunologiczny pacjenta, prowadzi także do eliminacji flory fizjologicznej i często kończy się niepowodzeniem terapii.

Przewlekłe i nawracające zakażenia dotyczące narządu rodnego i układu moczowego stanowią poważny problem terapeutyczny, a możliwości opanowania tych infekcji za pomocą chemioterapeutyków, wobec narastającej oporności drobnoustrojów są niewystarczające. Szczepionki bakteryjne znalazły zastosowanie w skutecznym leczeniu nawracających zapaleń szyjki macicy i pęcherza moczowego. Głównym zadaniem tych szczepionek jest podniesienie poziomu immunoglobulin odpornościowych IgA i IgG w surowicy krwi. W nawracających infekcjach układu moczowego, w których patogenem w ponad 80% jest E.coli skutecznym lekiem immunostymulacyjnym jest zawierający liofilizowane aktywne immunologicznie frakcje z 18 szczepów E.coli doustny preparat Uro-Vaxom. Szczepionki bakteryjne stosowano w ginekologii w leczeniu wspomagającym zapaleń przydatków i błony śluzowej macicy, wykorzysując szczepionkę wg Delbeta oraz Neoflaminę, która została następnie zastąpiona szczepionką Polivaccinum F. W leczeniu rzęsistkowicy pochwy skuteczne okazały się szczepionki: Solco-Trichovac – stosowana w monoterapii i w połączeniu z metronidazolem oraz Gynatren – w przypadku tego preparatu potwierdzono ustępowanie cech stanu zapalenego nabłonka szyjki macicy, a także normalizację obrazów kolposkopowych w przypadkach podejrzanych o dysplazję małego stopnia. Pomimo intensywnych badań nad nowymi chemioterapeutykami skutecznymi w leczeniu infekcji w położnictwie i ginekologii, wprowadzenie do lecznictwa każdego nowego leku przeciwbakteryjnego powoduje natychmiast pozyskanie przez drobnoustroje mechanizmów oporności na ten lek. Zjawisko to dotyczy w większej mierze bakterii tlenowych, ponieważ wrażliwość na antybiotyki bakterii beztlenowych jest bardziej stabilna, a liczba preparatów aktywnych wobec tych drobnoustrojów jest nadal dość wysoka. Dotychczas największą przeszkodą w stosowaniu przeciwbakteryjnej immunoterapii był brak precyzyjnych wiadomości na temat mechanizmów odpowiedzi immunologicznej w przypadku stosowania tych preparatów. Wobec nowatorskich badań nad wykorzystaniem immunomodulacji w leczeniu zakażeń oportunistycznych i próbami zastosowania szczepionek w terapii nowotworów złośliwych wydaje się, że po wieku XX, który w medycynie był niewątpliwie erą antybiotyków, wiek XXI może stać się erą immunoterapii, a stosowane dotychczas jako tarcza szczepionki mogą stać się mieczem w walce z infekcjami bakteryjnymi.

(3)
Reklama
Komentarze