Zaloguj
Reklama

IUGR – przyczyny, rozpoznanie i leczenie.

IUGR – przyczyny, rozpoznanie i leczenie.
Fot. Pantherstock
(4)

Artykuł omawia najwazniejsze przyczyny wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu, jego rozpoznanie i leczenie.

Noworodek hypotroficzny to noworodek, którego masa ciała wynosi poniżej 10 percentyla standardowej urodzeniowej masy ciała. Masę urodzeniową poniżej 10 percentyla dla wieku ciążowego uznaje się za zbyt małą w  stosunku do wieku ciążowego, a noworodki takie za obarczone ryzykiem powikłań towarzyszących wewnątrzmacicznemu zahamowaniu wzrostu płodu (intrauterine growth retardalsion - IUGR). Masę płodu określa się badaniem ultrasonograficznym.

Czynniki wpływające na wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu mogą być pochodzenia matczynego, łożyskowego lub pierwotnie płodowego. Czynniki predysponujące matczyne to niska masa ciała, niski status społeczny, palenie papierosów, spożywanie alkoholu, zakażenia cytomegalowirusem oraz choroby powodujące niewydolność łożyska (nadciśnienie indukowane ciążą – PIH, cukrzyca, kolagenozy) powodują najczęściej asymetryczny IUGR (podobnie przewlekłe oddzielenie łożyska). Czynniki płodowe to trisomia 18 pary chromosomów i inne zaburzenia genetyczne i chromosomalne. Czynniki teratogenne powodują najczęściej symetryczne zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu. W symetrycznym IUGR występuje większa częstość występowania zgonów płodów i noworodków, bezpośrednie powikłania zamartwicy i wolniejszy rozwój fizyczny i psychiczny.

 

Przyczyny IUGR

Nadciśnienie u matki

Małowodzie

Niewydolność łożyska

czynniki egzogenne (promieniowanie jonizujące, używki, leczenie sterydami)

Zakażenia wirusowe i bakteryjne

Wady rozwojowe płodu

aberracje chromosomalne  płodu (z. Turnera)

choroby matki (gestoza, PIH, niedokrwistość)

Niedożywienie matki

 

Rozpoznanie stawiamy na podstawie:

  • wywiadu środowiskowego (status socjojalno – ekonomiczny, tytoń, odżywianie, masa ciała)
  • badania fizykalnego
  • dokładnego ustalenia wieku ciążowego

Ze względu na etiologię wieloczynnikową, postępowanie należy zindywidualizować. Regularnie dokonujemy oceny stanu płodu, USG, KTG, wykonujemy badanie  płynu owodniowego pobranego za pomocą amniopunkcji. Gdy NST jest niereaktywny wykonujemy pełny profil biofizyczny (8 - 10 pkt. wynik zadowalający, 6 pkt. nie daje jednoznacznej odpowiedzi). Gdy płód, u którego stwierdzamy niskie wartości, wykazuje opóźnienia wzrostu, lecz wiele wskazuje na jego dojrzałość, zakończenie ciąży uznaje się za postępowanie optymalne. Rozwiązanie zaleca się po 36 - 37 tygodnia ciąży, gdy płód jest dojrzały, a szyjka macicy nadaje się do indukcji porodu

Z klinicznego punktu widzenia istotny jest podział wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu na:

  • symetryczne (wszystkie wymiary noworodka równomiernie zmniejszone – to zahamowanie wzrostu płodu występuje mniej więcej w połowie ciąży)
  • asymetryczne (długość płodu odpowiada wiekowi ciąży, masa ciała jest znacznie zmniejszona – duża główka, cienki i długi tułów, obwód brzucha jest wyraźnie zmniejszony, ten rodzaj wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu występuje w ostatnich tygodniach ciąży)

 

Istotne objawy IUGR to także:

  • zwolnienie wzrostu dna macicy,
  • zmniejszenie ilości płynu owodniowego

 

Diagnostyka IUGR:

USG (pomiary głowy – BPD,HC, tułowia – TBD, brzucha – AC, uda - FL oraz badanie przepływów dopplerowskich). Najbardziej czuły dla rozpoznania IUGR jest wymiar AC.

  • badania hormonalne (głównie stężenie estriolu i HPL)
  • KTG i test obciążenia oksytocyną – OCT (stwierdzenie w NST oscylacji milczących lub też stwierdzenie w OCT deceleracji późnych może wskazywać na istniejącą niewydolność łożyska)
  • badanie płynu owodniowego (głównie ocena fosfolipidów, stosunek Lecytyna/Sfingomielina, zawartość kreatyniny i liczba komórek tłuszczowych) 

Leczenie:

  • istotne jest możliwie wczesne rozpoznanie IUGR,
  •  prowadzimy intensywny nadzór nad płodem (biochemiczny i ultradźwiękowy, liczenie ruchów przez matkę, NST, ewentualnie OCT, określenie profilu biofizycznego płodu, amniopunkcja w celu określenia dojrzałości płuc płodu) i rozwiązanie najpóźniej w wyliczonym terminie porodu, a w przypadku objawów zagrożenia zamartwicą wewnątrzmaciczną wcześniejsze rozwiązanie ciąży
  • zalecamy spoczynek w łóżku, co powoduje zwiększone wydzielanie estrogenów i poprawia ukrwienie macicy,
  • optymalizacja prowadzenia chorób wikłających ciążę,
  • zmiana zwyczajów i zachowań matki (używki, prawidłowe odżywianie)
  • leczenie farmakologicznie:
    - kroplówki odżywcze z 10% Glukozy z 1 amp. Cocarboksylazy i 1 amp. Wit. C jedna kroplówka dziennie. U pacjentek ciężarnych z cukrzycą nie stosujemy glukozy tylko zastępujemy ją solą fizjologiczną
    - leki rozkurczające naczynia (Sadamina)
    - korzystnie działają tokolityki powodujące rozkurczenie macicy i poprawę możliwości rozwoju płodu wewnątrz macicy
    - Solcoseryl stosujemy domięśniowo 2 x 1 ampułkę dziennie przez 10 dni, co poprawia przepływ łożyskowy

Krążenie w łożysku można poprawić także za pomocą poprawy warunków żywienia i diety wysokoenergetycznej (bogatobiałkowej i bogatej w nienasycone kwasy tłuszczowe), a także za pomocą pobudzenia b-receptorów naczyń krwionośnych, co powoduje rozkurczenie naczyń łożyskowych. Korzystne jest także podawanie glukozy doustnie i we wlewach dożylnych (roztwór 10-20%).

(4)
Reklama
Komentarze