Zaloguj
Reklama

Jak walczyć z niedokrwistością ciężarnych?

Jak walczyć z niedokrwistością ciężarnych?
Fot. ojoimages
(5)

Odpowiednie uzupełnienie niedoborów witaminowych, jak również mikroelementów poprzez stosowanie odpowiedniej diety zmniejsza ryzyko pojawienia się niedokrwistości w czasie ciąży, jak również skutecznie z nią walczyć. Artykuł przedstawia wpływ niedoborów niektórych witamin i mikroelementów na ryzyko powstania niedokrwistości oraz możliwości ich uzupełniania poprzez spożywanie odpowiednio dobranych pokarmów.

Niedokrwistość, potocznie zwana anemią, występuje w czasie ciąży stosunkowo często. Sprzyja temu fizjologiczne zwiększenie objętości krwi krążącej w organizmie nierównomiernie do wzrostu hemoglobiny i krwinek czerwonych. Najczęściej rozpoznawana jest podczas rutynowych badań krwi wykonywanych u każdej ciężarnej. Niedokrwistość u kobiet ciężarnych najczęściej jest konsekwencją niedoboru żelaza, kwasu foliowego oraz Vit B12. Może powstać na skutek niedoboru,  zaburzonego wchłaniania lub też w wyniku utraty tych składników podczas krwawień. W czasie ciąży zapotrzebowanie na żelazo oraz kwas foliowy znacznie wzrasta ze względu na rozwijający się płód. Niedokrwistość może powodować wiele poważnych zagrożeń dla prawidłowego rozwoju płodu, przebiegu ciąży oraz zwiększa ryzyko powikłań okołoporodowych i połogowych. Dużego stopnia niedokrwistość może być przyczyną poronienia lub porodu przedwczesnego, a także zahamowania wewnątrzmacicznego wzrostu płodu oraz jego wad rozwojowych. Ma też wpływ na ogólną kondycję przyszłej matki, a szczególnie na osłabienie układu odpornościowego. Niedobór żelaza może powodować anemię zarówno u matki, jak również u dziecka. Zwiększa ryzyko krwawień, zakażeń, zaburzeń kurczliwości mięśnia macicy zarówno w czasie porodu, jak i połogu, a także predysponuje do pojawienia się chorób zakrzepowo-zatorowych. Żelazo, kwas foliowy oraz Vit B12 są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów krwiotwórczych. Częstą przyczyną ich niedoborów jest spożywanie produktów wysoko przetworzonych, które pod wpływem obróbki utraciły większość witamin niezbędnych do odpowiedniego wchłaniania składników krwiotwórczych. Zapotrzebowanie na żelazo i inne składniki krwiotwórcze wzrasta szczególnie w II/III trymestrze ciąży, podczas intensywnego wzrostu płodu.

Niedobory żelaza

Niedobory żelaza w czasie ciąży powodujące niedokrwistość są najczęściej wynikiem niedostatecznego jego poziomu w czasie poprzedzającym ciążę. Pod wpływem różnych zmian zachodzących podczas ciąży, w układzie krwionośnym bardzo szybko następuje jego zużycie. Z dostarczonego wraz z pożywieniem żelaza wchłania się tyko jego niewielka część, choć o wiele większa niż przed ciążą, w związku z czym zapotrzebowanie w czasie ciąży jest większe. Ze względu na pojawiające się bardzo często we wczesnej ciąży poranne nudności i wymioty występują również zaburzenia wchłaniania żelaza. Stopień wchłaniania żelaza z pożywienia jest bardzo zróżnicowany. Warto pamiętać o tym, iż żelazo z pokarmów pochodzenia zwierzęcego jest lepiej przyswajalne aniżeli pochodzenia roślinnego. Doskonałym źródłem żelaza pochodzenia zwierzęcego jest wątróbka i czerwone mięso (wołowina) oraz produkty mięsne (czarny salceson, kaszanka), a także ryby oraz żółtka jaj. Jego przyswajalność wynosi około 20%. Nie można jednak spożywać nieograniczonych ilości tych pokarmów, gdyż zawierają one duże ilości tłuszczów. Duże ilości żelaza pochodzenia roślinnego zawarte są w razowym pieczywie, płatkach owsianych, orzechach, w roślinach strączkowych. Przyswajanie żelaza, jak również jego wchłanianie będzie o wiele skuteczniejsze, jeżeli będzie spożywane wraz z pokarmami bogatymi w witaminę C jak np. żurawiny, czarne jagody, czarna porzeczka, cytryny, kiwi. Spożywanie dużej ilości surowych warzyw i świeżych owoców bogatych w Vit. C zwiększy przyswajanie żelaza nawet 3 krotnie. Do posiłków złożonych z pokarmów bogatych w żelazo zaleca się więc picie soków owocowych. Najwartościowsze są te wykonane własnoręcznie ze świeżych owoców. Gotowe soki bardzo często zawierają nie tylko mniej witamin oraz konserwanty, ale także słodzone są cukrem i zawierają domieszkę wody. Należy pamiętać o tym, iż produkty bogate w wapń zmniejszają przyswajanie żelaza z przewodu pokarmowego. W przypadku znacznych niedoborów żelaza warto więc ograniczyć spożywanie mleka. Zaburzenia wchłaniania żelaza powodują również tzw. szczawiany zawarte między innymi w szczawiu i rabarbarze. Kontrowersyjne jest spożywanie szpinaku, który z jednej strony zawiera dużą ilość żelaza, jednak z drugiej zawarte w nim szczawiany upośledzają jego odpowiednie wchłanianie. Zapotrzebowanie na żelazo wzrasta wraz z rozwojem ciąży i wzrostem płodu. Część żelaza wykorzystywana jest przez matkę, część przez tkanki płodu, a część gromadzi się w łożysku. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi 26 mg. Żelazo zaburza absorbcję cynku.

Niedobory kwasu foliowego i Vit B12

Niedobory kwasu foliowego oraz Vit B12 mogą w rzadkich przypadkach prowadzić do niedokrwistości megaloblastyczną występującej najczęściej w czasie ciąży. Zapotrzebowanie na kwas foliowy w II i III trymestrze ciąży wynosi 450 mg/dobę. Zarówno kwas foliowy jak również Vit B12 biorą udział w procesach tworzenia i dojrzewania erytrocytów (krwinek czerwonych).

Kwas foliowy

Dostarczanie kwasu foliowego nie tylko w ciąży, ale również w okresie ją poprzedzającym ogranicza ryzyko wystąpienia nie tylko niedokrwistości, ale także wad rozwojowych płodu, w szczególności wad ośrodkowego układu nerwowego. W czasie ciąży zapotrzebowanie na tą witaminę znacznie wzrasta, a u kobiet z ciążą wieloplodową zapotrzebowanie na kwas foliowy może być nawet 8 krotnie wyższe aniżeli w ciąży pojedynczej. Kwas foliowy w organizmie magazynowany jest w wątrobie oraz krwinkach czerwonych. Jeżeli dieta, jaką stosuje przyszła matka, nie zawiera odpowiedniej ilości tej witaminy jej organizm zaczyna intensywnie wykorzystywać jej zapasy, prowadząc do niedoborów a tym samym zwiększając ryzyko niedokrwistości megaloblatycznej. Większe niedobory występują u kobiet palących papierosy. Podczas zwykłego gotowania, pieczenia czy smażenia zawartość kwasu foliowego w pokarmach obniża się ze względu na to, iż pod wpływem wysokiej temperatury ulega on rozpadowi. Największe ilości kwasu foliowego zawierają zielone warzywa liściaste (np. szpinak), brokuły, fasola, orzechy, nasiona słonecznika, drożdże, pomarańcze, banany. Lista warzyw i owoców zawierająca kwas foliowy jest bardzo duża, w związku z czym istnieje możliwość urozmaicenia swojej diety. Kwas foliowy zawierają także natka pietruszki, szczypiorek, pomidory, papryka, brokuły. oraz wątróbka. Niedobory występują bardzo często u kobiet stosujących przez dłuższy czas dietę wegetariańską. Wpływ na zaburzone wchłanianie kwasu foliowego maja również niektóre leki np. przeciwpadaczkowe. Zapotrzebowanie na kwas foiowy u kobiet ciężarnych wynosi około 450 µg/dobę.

Vit B12

Niedobory Vit B12 w czasie ciąży zdarza się bardzo rzadko ze względu na to, iż podobnie jak kwas foliowy magazynowana jest ona w organizmie matki i pokrywa zapotrzebowanie nawet w przypadku jej niedostatecznej podaży. Nie znaczy to, iż poziom tej witaminy nie wymaga uzupełnienia. Występuje w produktach zawierających białko zwierzęce. Zawierają ją mięso oraz jego przetwory, podroby (wątroba, nerki), jaja, ryby, mleko i nabiał.

Ryzyko niedokrwistości zmniejszają również odpowiednie poziomy Vit E oraz miedzi i kobaltu wchodzącego w skład Vit B12. Miedź i kobalt są bowiem niezbędne do wytwarzania erytrocytów. Witaminę E znaleźć można w olejach roślinnych, kaszach pełnoziarnistych, żółtku jaja, orzechach oraz ciemnozielonych warzywach liściastych. Źródłem miedzi jest mięso, ryby, produkty pełnoziarniste, szpinak, pomidory, słonecznik, ziemniaki. Zarówno kobalt jak i miedź znajduje się w miodzie. Dzienne zapotrzebowane na Vit E wynosi 8mg natomiast miedzi 2,0-2,5mg.

Należy pamiętać o tym, że zarówno niedobór poszczególnych składników, witamin i mikroelementów, jak również ich nadmiar może wywołać poważne konsekwencje zdrowotne zarówno dla matki, jak i jej przyszłego dziecka. Wszystkie pokarmy należy dobierać tak, by zawierały odpowiednie ilości poszczególnych składników.

(5)
Reklama
Komentarze