Zaloguj
Reklama

Niedokrwistość ciężarnych

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Niedokrwistość ciężarnych
Fot. ojoimages
(2)

Najczęściej występującym rodzajem niedokrwistości ciężarnych jest niedokrwistość z niedoboru żelaza, która rozwija się na skutek szybkiego wyczerpywania się rezerwy dostępnego w organizmie kobiety ciężarnej żelaza. Przedstawiono profilaktykę oraz leczenie niedokrwistości w ciąży.

Niedokrwistość u ciężarnych

Najczęstszymi chorobami układu krwionośnego u ciężarnych są niedokrwistość związana z wyczerpaniem rezerw żelaza (77%) i kwasu foliowego (22%). Stężenie hemoglobiny poniżej 11 g% stwierdza się u 55 % ciężarnych. Lekkie postaci niedokrwistości nie wpływają szkodliwie na ciążę, natomiast w przewlekłej, ciężkiej niedokrwistości < 8 g% częściej występują poronienia, porody przedwczesne, zahamowanie rozwoju i wewnątrzmaciczne obumarcie płodu, istnieje także zagrożenie zdrowia matki w związku z utratą krwi podczas porodu, ponieważ ciężarna nie dysponuje dostateczną rezerwą żelaza. W ciąży kobieta przyswaja dodatkowo 1000 mg żelaza, wiąże się to ze zwiększoną aktywnością układu erytropoetycznego, zwiększeniem masy mięśnia macicy, potrzebami płodu i popłodu oraz okołoporodową utratą krwi. Często u ciężarnych występujące zaburzenie wchłaniania żelaza związane są z nudnościami, wymiotami, brakiem łaknienia i zaburzeniami dysgastrycznymi. Do rozwoju niedokrwistości predysponuje również ciąża wielopłodowa, krótka przerwa między kolejnymi ciążami, choroby przewodu pokarmowego, zwłaszcza pasożytnicze oraz przewlekłe infekcje, szczególnie układu moczowego.

Objawy niedokrwistości u ciężarnych

Niedokrwistość z niedoboru żelaza powoduje upośledzenia czynności łożyska, osłabienie reakcji odpornościowych - zakażenia, opóźnione gojenie, zaburzenia inwolucji macicy. Objawy niedokrwistości są niecharakterystyczne - nietolerancja wysiłku, bezsenność, osłabienie, trudności w koncentracji, kołatanie serca, duszność, bladość powłok, rzadziej suchość skóry i błon śluzowych, pękanie kącików ust, wypadanie i łamliwość włosów.

Leczenie i zapobieganie

W leczeniu oraz zapobieganiu stosujemy odpowiednie odżywianie - dietę bogatą w chude mięso oraz witaminę C, która ułatwia przyswajanie żelaza. Nieodzowna jest substytucja preparatami żelaza doustnymi, a w razie potrzeby pozajelitowymi. Korzystne jest podawanie w okresie ciąży preparatów wielowitaminowych zawierających łatwo przyswajalne żelazo.

Niedokrwistość magaloblastyczna

Podobne objawy jak w niedokrwistości z niedoboru żelaza występują w niedokrwistości magaloblastycznej, która jest spowodowana niedoborem kwasu foliowego lub witaminy B 12, co wpływa na zaburzenie syntezy puryn, pirymidyn i kwasów nukleinowych, w obrazie krwi stwierdza się makrocytozę i obecność olbrzymich metamielocytów, jednocześnie występuje trombocytopenia oraz leukopenia z hypersegmentacją granulocytów. Niedokrwistość megaloblastyczna wywiera podobny niekorzystny wpływ na ciążę jak niedokrwistość syderopeniczna, poza tym częściej występuje nieprawidłowe umiejscowienie łożyska lub przedwczesne odklejanie się łożyska, rozważa się również możliwość wystąpienia wad rozwojowych płodu.

Jak zapobiegać?

Zapobiegawczo wystarcza dieta bogata w jarzyny niegotowane, które są bogate w kwas foliowy, również grzyby, wątroba - uzupełniająca dawka dobowa kwasu foliowego wynosi 1 mg / dobę, w leczeniu do 15 mg / dobę. Efekt leczenia występuje w ciągu kilku dni i wyraża się znaczną retikulocytozą. Staramy się unikać stosowania preparatów krwi i ograniczamy je do przypadków bezwzględnie koniecznych (duża utrata krwi). Do rzadkich postaci niedokrwistości zaliczamy nie występujące na naszej szerokości geograficznej talasemię i niedokrwistość sierpowatokrwinkową, schorzenia te mają u podłoża anomalie struktury i syntezy hemoglobiny.

Na co zwracać uwagę?

Szczególną postacią niedokrwistości jest małopłytkowość, którą spotykamy w białaczce, niedoborze witaminy B 12 i kwasu foliowego, w zakażeniach oraz jako działanie leków mielosupresyjnych lub promieniowaniu jonizującego. Wykrycie przeciwciał IgG skierowanych przeciwko krwinkom płytkowym matki warunkuje rozpoznanie samoistnej plamicy małopłytkowej. Podejrzenie budzą niecharakterystyczne krwawienia, powstawanie krwiaków, obecność krwi w moczu i stolcu. W samoistnej plamicy małopłytkowej w porozumieniu z  hematologiem stosujemy kortykosterydy w najmniejszej skutecznej dawce. Konieczne może być przetoczenie płytek krwi. Wykonanie w ciąży splenektomii jest bardzo niebezpieczne dla matki i płodu. Zagrożenie krwawieniami występuje zarówno u matki jak i płodu. Korzystnym rozwiązaniem ciąży jest nietraumatyzujący poród siłami natury z zabezpieczeniem masy płytkowej. Ze względu na możliwość krwawienia do OUN płodu rozważa się zakończenie ciąży cięciem cesarskim. Bez względu na sposób zakończenia ciąży ryzyko krwawienia jest duże, konieczna jest również obserwacja noworodka pod kątem krwawień w pierwszych dobach życia.

Normy w ciąży :  

  1. Hemoglobina > 11 mg %
  2. żelazo  -  30 - 100 mg %
  3. kwas foliowy  -   2 -  10 mg/l
  4. hematokryt  -  30 -  37 %
  5. erytrocyty  - 3,8 -  4,2 mln/mm3
  6. Vitamina B12 -  70 -  100 ng/l
(2)
Reklama
Komentarze