Zaloguj
Reklama

Niepłodność - informacje dla pacjentów. Część 3. Przyczyny niepłodności męskiej.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Niepłodność - informacje dla pacjentów. Część 3. Przyczyny niepłodności męskiej.
Fot. Pantherstock
(3)

W artykule tym zostały opisane czynniki ryzyka, rodzaje i przyczyny występowania niepłodności męskiej oraz ich wpływ na płodnośc par.

Obecnie, coraz większy odsetek małżeństw nie posiada potomstwa. Niewątpliwie, przyczyną takiego stanu rzeczy jest wciąż zwiększająca się liczba par cierpiących z powodu niepłodności. Mit, że za brak dziecka odpowiedzialna jest wyłącznie kobieta, został już dawno obalony. Coraz lepsza diagnostyka, pozwala na wykrycie wielu przyczyn niepłodności wywołanych czynnikiem męskim. Ocenia się, że niepłodność spowodowana czynnikiem męskim sięga nawet 40%.

U mężczyzn, podobnie jak u kobiet, można wykryć przyczyny niepłodności zupełnej tzn. takiej, w której nie ma możliwości przywrócenia płodności oraz takie, z którymi najnowsza medycyna radzi sobie świetnie, dając szansę na posiadanie potomstwa. Większość przyczyn niepłodności męskiej sprowadza się do nieprawidłowości nasienia. Najgorsze rokowania występują w przypadku stwierdzenia różnego rodzaju wad układu rozrodczego. Wady narządów płciowych u mężczyzny mogą być zarówno wadami wrodzonymi jak również nabytymi. Najczęstsze przyczyny sprowadzają się do niemożności zapłodnienia bądź problemów z odbyciem stosunku płciowego. Należą do nich zarówno różnego rodzaju niedorozwoje narządów płciowych jak również ich nieprawidłowa budowa anatomiczna. Na szczęście, zdarzają się one stosunkowo rzadko i istnieje możliwość leczenia operacyjnego takich wad, polegającego na przywróceniu prawidłowej anatomii. Niestety, najczęściej nie przywracają one pełnej płodności. Do najczęściej spotykanych wad narządu płciowego męskiego należą wady jąder oraz nieprawidłowe ich położenie. W jądrach wytwarzane są plemniki, których prawidłowa jakość jest podstawą płodności mężczyzny. Jeżeli jądra nie są odpowiednio rozwinięte, szanse na uzyskanie prawidłowego nasienia są znikome. Na skutek takich chorób wrodzonych jak dysgenezja gonad czy też wnętrostwo, czyli nie zstąpienie jąder z jamy brzusznej do moszny w życiu płodowym, nie dochodzi do wytwarzania plemników powodując niepłodność całkowitą.

Ogromny wpływ na nieprawidłowe funkcjonowanie jąder ma wiele chorób. Do ich nieodwracalnych uszkodzeń może dojść w skutek powikłań po tak częstej chorobie wieku dziecięcego jaką jest świnka. Jeżeli mężczyzna przechodzi świnkę po okresie dojrzewania może ona spowodować stan zapalny jąder, co w przyszłości może stać się przyczyną nieprawidłowego ich funkcjonowania. Bardzo niebezpiecznymi stanami są różnego rodzaju infekcje narządów miednicy mniejszej u mężczyzn, które mogą prowadzić do powstania wielu zaburzeń wpływających bardzo niekorzystnie na płodność mężczyzny. Szczególnie niebezpieczne są choroby przenoszone drogą płciową jak np. rzeżączka, kiła czy też zakażenie chlamydia trachomatis. Jeżeli nie są one leczone mogą stanowić zagrożenie dla zachowania prawidłowej płodności. Wpływ na strukturę jądra mają również żylaki powrózka nasiennego czy też blizny i zrosty pooperacyjne na narządzie płciowym mężczyzny. Żylaki powrózka nasiennego utrudniają wzrost jądra jak również zaburzają proces wytwarzania prawidłowego nasienia. Obecnie istnieją różnego rodzaju metody leczenia żylaków. Stwierdzono, że po leczeniu w wielu przypadkach udaje się przywrócić wzrost jąder oraz polepszyć parametry nasienia.

Także różnego rodzaju wady nasieniowodów jak np. niedrożność, spowodowana ich zarośnięciem lub bliznami powstałymi po przebytych stanach zapalnych lub operacjach, mogą stać się przyczyną utrudnionego bądź całkowitego braku transportu nasienia. W przypadkach występowania u mężczyzny choroby genetycznej zwanej mukowiscydozą najczęściej spotykamy się z całkowitym brakiem nasieniowodów.

Prawidłowa jakość nasienia jest najważniejszym parametrem odpowiedzialnym za płodność mężczyzny. Bierze się pod uwagę zarówno prawidłowość budowy, ruchliwość oraz żywotność plemników jak również skład, objętość i lepkość płynu nasiennego. Plemniki są bardzo wrażliwe na działanie różnego rodzaju czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Czynniki te mogą doprowadzić  do nieprawidłowego funkcjonowania jąder oraz zaburzeń wytwarzania plemników.

Z czynników zewnętrznych największe znaczenie ma temperatura oddziaływująca na jądra. Do prawidłowej produkcji i dojrzewania plemników potrzebna jest temperatura nie przekraczająca 36,6 stopni Celsjusza. Jeżeli jest ona zbyt wysoka może dojść do wielu nieprawidłowości związanych z produkcją i funkcjonowaniem plemników. Za prawidłową ilość plemników uważa się 20-300 mln/ml. Jeżeli w 1ml jest ich mniej niż 20 milionów może to powodować niepłodność. Oprócz ilości plemników bardzo ważną rzeczą jest ich prawidłowa budowa oraz ruchliwość. Plemniki o nieprawidłowej budowie czy ruchliwości nie są w stanie przeniknąć przez śluz szyjkowy i sprawnie dotrzeć do komórki jajowej.

Przyczyn wytwarzania nieprawidłowego nasienia istnieje niezmiernie dużo. Oprócz chorób powodujących uszkodzenie jąder istnieje wiele chorób mogących powodować zaburzenia wytwarzania plemników. Niektóre choroby występujące u mężczyzny jak np. cukrzyca, schorzenia układu moczowego czy też stwardnienie rozsiane mogą powodować bardzo często spotykane zaburzenie zwane wytryskiem wstecznym. Nasienie podczas orgazmu nie jest wydalane na zewnątrz tylko z powodu nieprawidłowego skurczu mięśni cewki moczowej cofa się do pęcherza moczowego.

Współistnienie wielu chorób wiąże się z przyjmowaniem różnych leków, które także mają ogromny wpływ na płodność mężczyzny. Należą do nich np. leki podawane przy nadciśnieniu tętniczym, czy też leki uspokajające. Mogą one powodować przejściową niepłodność. Zazwyczaj po odstawieniu leków płodność powraca. Wśród leków mogących w znacznym stopniu wpłynąć na płodność mężczyzny znajdują się leki cytostatyczne podawane w chorobach nowotworowych jak również sterydy anaboliczne zażywane często przez mężczyzn w celu zwiększenia przyrostu masy mięśniowej. Większość leków narkotycznych znacznie obniża płodność mężczyzny.

Niezmiernie rzadko przyczyną niepłodności jest autoimmunizacja. Polega ona na wytwarzaniu przez organizm mężczyzny przeciwciał przeciwko plemnikom doprowadzając do ich uszkodzeń rozpoznając je jako obce antygeny. 

Należy wspomnieć również o tym, że czasami powodem obniżonej płodności mężczyzny są różnego rodzaju zaburzenia hormonalne. Nieprawidłowości w wytwarzaniu odpowiednich poziomów hormonów płciowych najczęściej spowodowane są zaburzeniami funkcjonowania tarczycy, przysadki mózgowej czy też kory nadnerczy.

Niewątpliwie bardzo duży wpływ na płodność mężczyzny ma jego styl życia. Wszelkiego rodzaju używki znacznie ją obniżają. Wpływają nie tylko na prawidłowe wytwarzanie nasienia, ale także na jego sprawność seksualną niezbędną w procesie zapłodnienia. Palenie tytoniu, alkohol, narkotyki czy też picie dużej ilości kawy mogą spowodować znaczne obniżenie popędu seksualnego jak również niekorzystne zmiany w nasieniu.  Niezmiernie ważna jest również dieta, w której nie powinno zabraknąć witamin i mikroelementów. W diecie powinna się znajdować odpowiednia ilość selenu i cynku, niezbędnych do prawidłowego przebiegu procesu powstawania i dojrzewania plemników. Wśród witamin największe znaczenie dla płodności ma witamina C i E, gdyż wpływają one na lepsze wchłanianie selenu i cynku. Prawidłowa dieta zapewni nie tylko odpowiedni poziom tych elementów, ale również korzystnie wpłynie na utrzymanie odpowiedniej masy ciała, która także ma znaczny wpływ na płodność. Mężczyźni otyli znacznie częściej mają problemy z płodnością.

Kolejnym czynnikiem mającym duży wpływ na zaburzenia płodności jest wykonywana przez mężczyznę praca zawodowa. Mężczyźni wykonujący zawód wymagający długiego przebywania w pozycji siedzącej jak np. kierowca, informatyk jak również zawody, w których mężczyzna narażony jest na działanie wysokiej temperatury np. hutnicy, znacznie częściej mają problemy z płodnością. Wiąże się to ze znacznym ogrzaniem jąder, a tym samym zaburzeniem ich prawidłowego funkcjonowania związanego z wytwarzaniem prawidłowego nasienia. Niekorzystne działanie mają również różnego rodzaju chemikalia oraz napromieniowanie.

Niezmiernie ważna dla prawidłowego funkcjonowania całego układu płciowego mężczyzny jest również równowaga psychiczna. Stres, problemy psychologiczne, nerwowość a także przemęczenie wpływające na stan psychiczny, mogą powodować różnego rodzaju zaburzenia seksualne jak np. impotencja, przedwczesny wytrysk, uniemożliwiające prawidłowe odbycie stosunku płciowego a tym samym zapłodnienia. Zaburzenia seksualne i spadek płodności zwiększają się wraz z wiekiem.

(3)
Reklama
Komentarze