Zaloguj
Reklama

Niepłodność kobieca. Interpretacja wyników badań hormonalnych. Część 3.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Niepłodność kobieca. Interpretacja wyników badań hormonalnych. Część 3.
Fot. medforum
(3)

Artykuł opisuje męskie hormony płciowe, które występują u kobiet, ich znaczenie oraz interpretacje badań dodatkowych wykonywanych w przypadku ich nadmiaru.

Diagnostyka zaburzeń endokrynologicznych

Jest to kolejna część z serii artykułów poświęconych  diagnostyce zaburzeń endokrynologicznych w niepłodności kobiecej. W tym artykule przyglądamy się poziomom męskich hormonów płciowych u kobiet. Ich oznaczanie jest elementem badań w kierunku występowania zespołu policystycznych jajników oraz zaburzeń pracy nadnerczy.

Testosteron - androgen o nasilniejszym działaniu biologicznym. Powstaje głównie z androstendionu (ok. 60 %). Reszta jest produkowana bezpośrednio przez jajniki i nadnercza (po 20 %). Do słabszych androgenów należą androstendion produkowany po połowie przez jajniki i nadnercza, dehydroepiandrosteron (DHEA) oraz jego siarczan (DHEAS) produkowane prawie wyłącznie przez nadnercza.

Tylko niewielki procent testosteronu jest w postaci wolnej odpowiedzialnej za jego działanie biologiczne, reszta jest związana z albuminami i globuliną wiążącą hormony płciowe (SHGB). Obniżony poziom SHGB wiąże się, zatem z nadmiarem czynnego biologicznie testosteronu i często występuje w PCOS (zespół policystycznych jajników).

Poziom androgenów jest względnie stały w cyklu za wyjątkiem okresu okołoowulacyjnego, kiedy ich stężenia wzrastają. Mamy w związku z tym dość dużą dowolność jeśli chodzi o wybór dnia cyklu odpowiedniego do badania.

Badanie testosteronu jest badaniem podstawowym. Dalsze oznaczanie poziomu androgenów jest wskazane w przypadku hirsutyzmu (występowania owłosienia w nietypowych dla kobiet miejscach), podejrzenia o PCOS lub poszukiwania przyczyn nadmiaru testosteronu w organizmie.

Podwyższony poziom DHEA lub DHEAS wskazuje na nadnerczowe, a samego testosteronu (zwłaszcza w połączeniu z wysokim stosunkiem LH:FSH) na jajnikowe źródło nadmiaru testosteronu.

Dodatkowo można zbadać również stężenie 17-OH progesteronu w pierwszej fazie cyklu. 17-OH progesteron w pierwszej fazie cyklu jest produkowany wyłącznie przez nadnercza (a w drugiej fazie również przez ciałko żółte). Pod wpływem enzymów 17-OH progesteron przekształca się do gikosteroidów i wysokie jego stężenie może sygnalizować brak jednego z takich enzymów. Jest to objawem późno ujawniającego się zespołu nadnerczowo-płciowego. Podwyższony androstendion występuje zarówno w PCOS (zespół policystycznych jajników) jak i w dysfunkcji nadnerczy z tym, że w drugim przypadku jego stężenie jest przeważnie znacznie bardziej podwyższone niż w pierwszym.

NORMY

hormon

Norma 1

Norma 2

Przelicznik

testosteron

15-84 ng/dl

0,4-3,0 nmol/l

1 ng/dl = 3,47 nmol/l

androstendion

0,7-3,1 ng/ml

2,5-10 nmol/l

1 ng/dl = 3,49 nmol/l

DHEAS

40-390 ug/dl

-

1 ng/ml = 2,7 umol/ml

17-OHP

0,2-1 ng/ml

0,6-3 nmol/l

1 ng/ml = 3 nmol/l

SHGB

18-114 nmol/l

-

-

Uwagi:

  1. Umiarkowanie podwyższony poziom testosteronu może występować u kobiet otyłych. Redukcja wagi w takim przypadku prowadzi do normalizacji jego poziomu.
  2. Wysokie stężenia prolaktyny podwyższają stężenia nadnerczowych androgenów.
  3. Poziom estradiolu koreluje z poziomem SHGB. Przewlekły brak owulacji (niski estradiol) może, zatem prowadzić do spadku stężenia SHGB i wzrostu czynnej biologicznie frakcji testosteronu.

(3)
Reklama
Komentarze