Zaloguj
Reklama

Osteoporoza – co każdy lekarz wiedzieć powinien.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie) oraz dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Osteoporoza – co każdy lekarz wiedzieć powinien.
Fot. Pantherstock
(0)

Przedstawiono ogólne informacje na temat osteoporozy, przydatne dla wszystkich lekarzy mających kontakt z pacjentkami po menopauzie.

Osteoporoza jest uogólnioną chorobą kości, która charakteryzuje się zmniejszoną masą kostna i destrukcją mikroarchitektury, co prowadzi do zmniejszonej wytrzymałości mechanicznej kości i zwiększonego zagrożenia złamaniami. W 95 % przypadków to osteoporoza pierwotna. Zalicza się do niej osteoporozę pierwotną u młodych ludzi, pomenopauzalną (typ I) oraz starczą (typ II).

W pozostałych przypadkach choroba rozwija się na podłożu hormonalnym np. w nadczynności tarczycy, nadnerczy oraz  przytarczyc. Także w cukrzycy typu I, w hipogonadyzmie, hiperprolaktynemii czy akromegali. Może pojawić się w przebiegu zespołu zaburzeń wchłaniania, w chorobach nerek oraz w długotrwałym unieruchomieniu. Także przewlekłe stosowanie m.in. glikokortykosteroidów, cytostatyków, agonistów i antagonistów gonadoliberyny lub heparyny może powodować utratę masy kostnej. Osteoporoza rozwija się także u chorych z zespółem Marfana, Ehlersa-Danlosa, osteogenesis imperfecta lub homocysteinurią.

Może być umiejscowiona jak w zespole Sudecka lub w reumatoidalnym zapaleniu stawów bądź uogólniona jak w typie I i II. W typie I; pomenopauzalnym dotyczy ona głównie istoty gąbczastej a w typie II starczym zbitej oraz gąbczastej.

Osteoporoza pomenopauzalna pojawia się najczęściej u kobiet między 50 a 70 rokiem życia. Przyczyną jej powstania m.in. jest niedobór estrogenów. W ciągu trzech pierwszych lat po menopauzie następuje gwałtowne przyśpieszenie ubytku masy kostnej w porównaniu do procesów odnowy. W ciągu następnych lat proces stale się nasila. Podaje się, iż rocznie u tych chorych ubywa 2-3 % masy kostnej. U niektórych kobiet tempo zaniku kości może sięgać 7 % rocznie. W obrazie klinicznym dominują bóle kostne szczególnie w okolicy pleców. Przy utracie masy kostnej ok. 30-35 % pojawia się zagrożenie złamaniami. Mogą one występować nawet po niewielkich urazach a czasem bez uchwytnej przyczyny. W typie I pomenopauzalnym najczęściej obserwujemy złamania trzonów kręgów. W typie II u starszych chorych powyżej 70 roku życia złamania najczęściej obejmują szyjkę kości udowej, kość ramieniową, promieniową oraz także trzony kręgów. Często z powodu spłaszczenia trzonów kręgów powstają tzw. okrągłe plecy i zmniejszenie wzrostu.

Duże znaczenie w rozpoznawaniu choroby i ocenie jej zaawansowania ma badanie radiologiczne, ale ubytek masy kostnej jest widoczny na zdjęciu rentgenowskim dopiero powyżej 30 %. W badaniach laboratoryjnych stężenia wapnia oraz fosforanów w surowicy jest prawidłowe, a aktywność fosfatazy zasadowej oraz osteokalcyny może być prawidłowa, zmniejszona bądź zwiększona. Pomocne w prognozowaniu złamań są badania densytometryczne umożliwiające ocenę masy kostnej z duża dokładnością. Najczęściej stosowana jest densytometria dwuwiązkowa. Istnieje duża korelacja między wartością masy kostnej a odpornością mechaniczną kości. Pozwoliło to na wprowadzenie pojęcia oceny progu złamań na podstawie densytometii. Wynik podawany jest w bezwzględnych wartościach, odchyleniach standardowych lub procentach ubytku masy kostnej. Próg złamań odnosi się do masy kostnej niższej niż 2 odchylenia standardowe od szczytowej masy kostnej. Co odpowiada 35 % jej ubytku.

Do czynników ryzyka rozwoju osteoporozy zalicza się płeć żeńską, rasę białą, obciążenia rodzinne oraz dietę ubogą w wapń od dzieciństwa. Dodatkowo wymienia się wczesną menopauzę lub usunięcie jajników, siedzący tryb życia, nadużywanie alkoholu i kofeiny. Częściej chorują kobiety, które nie rodziły, palące papierosy, mające dietę bogatą w sód oraz w białko.

Leczenie polega na leczeniu choroby podstawowej. Należy także stosować leczenie objawowe: zalecać dietę bogatowapniową tak, aby podaż wapnia wynosiła, co najmniej 1000 mg/d. Powinno uzupełnić się ewentualne niedobory witaminy D3. Korzystny wpływ ma kalcytonina, która hamując resorpcję kości oraz zmniejszając dolegliwości bólowe. Można stosować bisfosfoniany, które także przeciwdziałają resorpcji kości i zmniejszają ryzyko złamań. Okresowo stosuje się także parathormon pobudzający przebudowę kości. Chore powinny także zwiększyć aktywność fizyczną.

W przypadku osteoporozy pomenopauzalnej należy rozważyć decyzję o wdrożeniu terapii hormonalnej. Estrogeny u kobiet z osteoporozą mają jedynie działanie profilaktyczne. Nie jest możliwe odtworzenie utraconej masy kostnej. Tylko wcześniej rozpoczęte leczenie estrogenami w połączeniu z gestagenami może zapobiec rozwojowi choroby.

(0)
Reklama
Komentarze