Zaloguj
Reklama

Płodowy zespół alkoholowy (fetal alcohol syndrome, FAS)

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n.med. Jacek Wciórka

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Płodowy zespół alkoholowy (fetal alcohol syndrome, FAS)
Fot. Pantherstock
(5)

Picie alkoholu w czasie ciąży zaburza rozwój płodu. Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu, o której można z całą pewnością powiedzieć, że nie wpływa niekorzystnie na płód. Alkohol uszkadza płód bardziej, niż jakikolwiek inny narkotyk.

Picie alkoholu w czasie ciąży zaburza rozwój płodu. Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu, o której można z całą pewnością powiedzieć, że nie wpływa niekorzystnie na płód. Alkohol uszkadza płód bardziej, niż jakikolwiek inny narkotyk.

FAS nie jest skutkiem uzależnienia się płodu od alkoholu przyjmowanego przez matkę. Nie powstaje ani tuż przed porodem ani w jego trakcie. FAS to skutek spustoszenia, jakie czyni alkohol przyjmowany przez ciężarną kobietę w każdym momencie ciąży. Alkohol dociera do płodu przez łożysko, wraz z krwią matki. Na działanie alkoholu szczególnie wrażliwy jest rozwijający się mózg dziecka – część neuronów w mózgu dziecka obumiera, część migruje do niewłaściwych obszarów mózgu lub tworzy nieprawidłowe połączenia.

Cechy charakterystyczne wyróżniające dzieci z FAS:

** narażenie na działanie alkoholu podczas życia płodowego

** niedobory wzrastania w zakresie długości ciała i masy, rozpoczynające się w okresie prenatalnym i utrzymujące się po urodzeniu, mimo właściwego odżywiania – charakterystyczna jest niska urodzeniowa masa ciała, później – niska masa ciała w stosunku do wzrostu

** charakterystyczne rysy twarzy: płaska środkowa część twarzy, mały, zadarty nos, krótkie szpary powiekowe, szeroko rozstawione oczy, opadające powieki, fałdy nakątne, niedorozwój szczęki, mała żuchwa, wąska warga górna, płaska rynienka nosowo-wargowa

** nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego – małogłowie, drżenia, nadruchliwość, pobudzenie, nadwrażliwość na bodźce, upośledzenie funkcji poznawczych (m.in. zaburzenia uwagi, pamięci, trudności w rozumieniu pojęć abstrakcyjnych, w ocenie sytuacji, rozwiązywaniu problemów, nieumiejętność uczenia się na własnych błędach), trudności w kontrolowaniu impulsów
poziom inteligencji większości osób z z FAS jest przeciętny, ich IQ mieści się w granicach normy

** wady wrodzone (zwłaszcza serca, uszu, oczu, stawów), rozszczep wargi lub podniebienia, hyper- lub hipotonia (nadmierne lub zbyt małe napięcie mięśniowe)

Nasilenie objawów może być różne. Uważa się, że nasilenie objawów somatycznych pokrywa się z nasileniem zaburzeń rozwojowych. Charakterystyczne rysy twarzy mogą być słabo widoczne u noworodków oraz u osób dorosłych. Najbardziej nasilone są u dzieci między 2 a 10 rokiem życia.

Rejonami mózgu najbardziej narażonymi na działanie alkoholu są: ciało modzelowate (przekazywanie informacji między półkulami mózgu), móżdżek (m.in. koordynacja ruchów), jądra podstawne, płaty czołowe (planowanie, myślenie, wola, kontrola emocji, pamięć) i hipokamp (zasadnicze znaczenie dla procesów związanych z pamięcią).

Do skutków przyjmowania przez ciężarne kobiety alkoholu zalicza się nie tylko płodowy zespół alkoholowy, ale również:

** skutki działania alkoholu na płód (fetal alcohol effects, FAE) – nie w pełni wyrażony płodowy zespół alkoholowy; z FAE rodzi się dziesięciokrotnie więcej dzieci niż z FAS

** wady wrodzone spowodowane używaniem alkoholu (alcohol-related birth defects, ARBD) – m.in. wrodzone wady serca, deformacje kostno-stawowe, deformacje w obrębie kończyn, wady wrodzone nerek, zaburzenia widzenia, ubytki słuchu, rozszczep wargi lub podniebienia

** zaburzenia neurorozwojowe spowodowane używaniem alkoholu (alcohol-related neurodevelopmental disorder, ARND) – małogłowie, nieprawidłowości w budowie mózgu, objawy neurologiczne

Dorośli z FAS

Osobom dorosłym cierpiącym z powodu FAS często bardzo trudno jest odnaleźć się w społeczeństwie i osiągnąć pełną niezależność. Wiele wysiłku kosztuje je planowanie, uczenie się i wykorzystywanie zdobytych informacji. Męczy je zmienność własnego nastroju, częste napady złego humoru, drażliwość, agresja. Często nie są w stanie zapanować nad impulsywanymi zachowaniami, także seksualnymi. Nie potrafią wyciągać wniosków z popełnionych błędów. Wiele sytuacji budzi ich lęk, powoduje, że wycofują się i zamykają w sobie. Potrzebują częstych podpowiedzi i motywacji ze strony innych osób. Mają problemy w szkole, w pracy nie potrafią długo utrzymać się na jednym stanowisku, trudno im wytrwać w stałym związku. Nie radzą sobie z takimi abstrakcyjnymi pojęciami, jak pieniądze, czy czas, co dodatkowo utrudnia im funkcjonowanie w społeczeństwie. Te wszystkie objawy są skutkiem spowodowanego przez alkohol uszkodzenia mózgu. FAS jest nazywany „statyczną encefalopatią”, co oznacza, że uszkodzenie mózgu, do którego doszło w życiu płodowym, pozostaje przez całe życie na stałym poziomie, nie pogłębia się, ale i nie zanika.

Osoby z FAS są szczególnie podatne na przemoc emocjonalną i fizyczną (w tym również seksualną). Wymagają wszechstronnej pomocy – wsparcia w domu i w szkole, profilaktyki wtórnych zaburzeń psychicznych oraz ochrony przed konfliktami z prawem, nadużywaniem alkoholu, narkotyków, czy przed niechcianą ciążą.

FAS ani innych uszkodzeń alkoholowych nie można wyleczyć.
Można im w 100% zapobiec.
Wystarczy zachować abstynencję podczas ciąży.


Bibliografia:
Thackray HM, Tifft C: Fetal Alcohol Syndrome, Pediatrics in Review 2001;22(2)
Cassidy SB, Allanson JE: Management of Genetic Syndromes, Wiley-Liss, New York 2001,9
Stowarzyszenie Zastępczego Rodzicielstwa, Oddział Śląski: http://www.fas.edu.pl

(5)
Reklama
Komentarze