Zaloguj
Reklama

Profilaktyka konfliktu Rh

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:


Profilaktyka konfliktu Rh
Fot. ojoimages
(3)

Przedstawiono zarys patofizjologii powstawania konfliktu RH i obowiązujące obecnie zasady jego profilaktyki.

Immunizacja czynnikiem Rh jest spowodowana wytwarzaniem przez organizm matki przeciwciał w odpowiedzi na zetknięcie się z antygenami z grupy Rh erytrocytów płodu (Cc, Dd i Ee). Konflikt serologiczny jest chorobą płodu wywołaną przeciwciałami (pochodzenia matczynego) uszkadzającymi krwinki czerwone dziecka, powodując niedokrwistość lub erytroblastozę płodową. Pierwotna ekspozycja na obcy antygen powoduje wytworzenie immunoglobuliny IgM. Kolejne ekspozycje powodują odpowiedź wtórną - wytworzenie immunoglobuliny IgG zdolnej do przejścia przez łożysko do organizmu płodu. Graniczna objętość krwi płodowej, której przekroczenie jest wystarczające do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej jest oceniana na 0,2 ml. W miarę dojrzewania łożyska zwiększa się jego przepuszczalność dla przeciwciał antyD.

W prenatalnej diagnostyce należy przy pierwszej wizycie lekarskiej oznaczyć grupę krwi pacjentki (rodziców) oraz obecność przeciwciał alloodpornościowych antyD. Stwierdzenie  immunizacji ciężarnej może być podstawą do hospitalizacji i dalszej diagnostyki, w tym oznaczenie płodowego Rh we wczesnej ciąży. Nie stwierdzenie przeciwciał u pacjentek Rh ujemnych wymaga kontroli co 4-6 tygodni.

Profilaktyka konfliktu Rh sprowadza się do przeciwdziałania immunizacji pacjentki antygenem D, będącym głównym problemem klinicznym tej jednostki chorobowej.

Istotą tego problemu jest blokowanie antygenu płodowego, który przedostał się do krążenia matczynego. Obecnie rzadziej przyczyną immunizacji jest nieprawidłowa hemoterapia.

Przez podanie przeciwciał antyD można zapobiec immunizacji matki przez erytrocyty Rh dodatnie płodu. Antygeny układu Rh pojawiają się w płodowych krwinkach czerwonych już w 36 dniu po zapłodnieniu. Analizy wykazały, że do immunizacji dochodzi także po 2 - 3 % poronień. Globulinę antyD należy podać do 72 h po każdym zdarzeniu mogącym doprowadzić do immunizacji. Immunogenne działanie 1 ml krwinek płodowych można zahamować poprzez podanie 20- 25 µg przeciwciał antyD.

Podawanie immunoglobuliny antyD powinno objąć wszystkie kobiety Rh- ujemne, które nie są zimmunizowane i których partnerzy nie są Rh- ujemni.

W przebiegu ciąży zalecany schemat postępowania prezentuje się w sposób następujący:

  • urodzenie dziecka z czynnikiem Rh  dodatnim - 150 µg IgG antyD (jest to obecnie tzw. dawka standardowa, choć ostatnio coraz częściej mówi się o 300 mg).
  • po poronieniu samoistnym lub sztucznym 150 µg.
  • po przebyciu ciąży ektopowej 150 µg.
  • po zabiegach takich jak: amniopunkcja, kordocenteza, biopsja kosmówki- podczas
     zabiegów istnieje ryzyko przedostania się erytrocytów płodu do krwioobiegu matki - 300 µg.
  • w razie krwawienia w jakimkolwiek okresie ciąży - 150 µg.
  • po omyłkowym przetoczeniu krwi Rh dodatniej.
  • w przypadku rozpoznania lub podejrzeniu, że duże ilości krwi płodu Rh dodatniego wniknęły przez łożysko do krwioobiegu matki Rh ujemnej podajemy dawkę 25 µg IgG antyD na 1 ml krwinek płodowych.
  • w przypadku porodów zabiegowych: cięcie cesarskie, nacięcie i szycie krocza, instrumentalna kontrola ścian jamy macicy i po innych zabiegach położniczych stosujemy dawkę 300 µg. Po porodach wielopłodowych liczba dawek standardowych powinna być równa liczbie płodów.
  • w dalszym rozwoju immunoprofilaktyki celowe byłoby podawanie 300 µg  IgG  antyD  w 28 - 29 tygodniu ciąży wszystkim nie wykazującym immunizacji kobietom Rh ujemnym, których partnerzy są Rh dodatni. Jest to obecnie jest wdrażane w Polsce do praktyki.

Wprowadzony w latach 60 - tych program zapobiegania  konfliktowi w zakresie Rh okazał się skuteczny obniżył bowiem częstość immunizacji antygenami Rh z  8 do 0,8 % wszystkich ciąż z niezgodnością w tym zakresie.

Reasumując:  profilaktyka konfliktu  Rh polega na:

  • oznaczeniu alloprzeciwciał odpornościowych u wszystkich ciężarnych.
  • na stosowaniu Ig antyD po porodzie u kobiet  Rh ujemnych nie posiadających przeciwciał.
  • ostatnio na stosowaniu Ig antyD u wszystkich ciężarnych w 28 tyg. ciąży, a następnie po
      porodzie.

Wykorzystano:

Położnictwo i ginekologia. W.W. Beck
Położnictwo. R. Klimek
Wybrane zagadnienia intensywnego nadzoru położniczego. J. Kalita

(3)
Reklama
Komentarze