Zaloguj
Reklama

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • G.H. Bręborowicz, Położnictwo i Ginekologia, PZWL, 2016

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Przedwczesne pęknięcie błon płodowych
Fot. Shutterstock
(5)

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PROM) to groźna patologia położnicza, która dotyczy 2-4% ciąż. W większości przypadków prowadzi do porodu przedwczesnego, który wiążę się z poważnymi konsekwencjami wynikającego z wcześniactwa i jego następstw. PROM powoduje też istotny wzrost umieralności okołoporodowej noworodków. Dla płodu, jak i dla przyszłej mamy równie niebezpieczny jest częsty rozwój infekcji wewnątrzmacicznej.

Czym są błony płodowe?

Wyróżniamy trzy błony płodowe, w kolejności od najbardziej wewnętrznej: owodnię1, kosmówkę2 i doczesną3, które razem tworzą pęcherz płodowy wypełniony płynem owodniowym. Taka budowa pozwala na zapewnienie płodowi bezpiecznego środowiska do wzrostu i rozwoju. Wody płodowe amortyzują wszelkie wstrząsy, a ciągłość pęcherza płodowego chroni płód przed infekcjami, oddzielając go od środowiska dróg rodnych ciężarnej. Najkorzystniej jest, gdy do pęknięcia pęcherza płodowego dochodzi między 1. a 2. okresem porodu, czyli po osiągnięciu pełnego rozwarcia szyjki macicy, a przed urodzeniem dziecka. Dzieje się tak tylko w 40% porodów. Niestety czasem do przerwania błon płodowych dochodzi zbyt wcześnie.

Kiedy mówimy o PROM?

Aby rozpoznać PROM musi dojść do przerwania ciągłości wszystkich trzech błon płodowych i wycieku płynu owodniowego przed rozpoczęciem czynności skurczowej macicy. Pęknięcie błon płodowych w terminie następuje w ciągu 18 godzin przed rozpoczęciem porodu. Jeśli do pęknięcia pęcherza dochodzi wcześniej, mówimy o PROM.

Czynniki ryzyka wystąpienia PROM

Mimo, że w wielu przypadkach nie udaje się ustalić przyczyny wystąpienia PROM, za główny czynnik ryzyka uznaje się zakażenie, a obecność bakterii stwierdza się w drogach rodnych u 50% kobiet dotkniętych ta patologią. Dodatkowo u tych ciężarnych częściej stwierdza się bezobjawową bakteriurię4. Wewnątrzmaciczna infekcja rozwija się w większości przypadków na drodze wstępującej z pochwy. Dochodzi do powstania stanu zapalnego, wzrostu stężenia cytokin prozapalnych5 i przedwczesnego rozwoju czynności skurczowej.

Wśród innych czynników ryzyka wystąpienia PROM można wymienić:

  • Niski status socjoekonomiczny,
  • Choroby przenoszone drogą płciową,
  • Poród przedwczesny w poprzednich ciążach (szczególnie spowodowany PROM),
  • Zagrażający poród przedwczesny w aktualnej ciąży,
  • Rozciągnięcie ścian macicy (efekt wielowodzia6, ciąży wielopłodowej),
  • Wady rozwojowe macicy,
  • Wady rozwojowe płodu.

Jak rozpoznać PROM?

Znane z filmów spektakularne odejście wód płodowych, często nie wygląda tak w rzeczywistości. W pęcherzu płodowym może dojść do drobnego pęknięcia i przesączania płynu owodniowego. W podstawowej diagnostyce, lekarz przeprowadza badanie za pomocą wziernika ginekologicznego. W razie wątpliwości czy widoczny płyn to wody płodowe, a nie upławy czy obfity śluz, można sprawdzić pH w pochwie, które fizjologicznie jest lekko kwaśne, natomiast płyn owodniowy jest zasadowy. Oczywiście podobne pH może występować przy niektórych infekcjach, o czym należy pamiętać. Warto też przeprowadzić badanie USG celem oceny ilości wód płodowych, chociaż ewidentne zmiany są widoczne dopiero po odpływie sporej ilości płynu.

fot. shutterstock

Czym grozi przedwczesne odpływanie płynu owodniowego?

Najczęstszym powikłaniem PROM jest infekcja wewnątrzmaciczna. Jest to poważne zagrożenie dla wzrastającego płodu, u którego może rozwinąć się zespół płodowej reakcji zapalnej (FIRS). Dodatkowo, jak wspomniano wyżej, zakażenie wywołuje czynność skurczową macicy, co skutkuje porodami przedwczesnymi. Wiąże się to ze wzrostem ryzyka wystąpienia u noworodka zespołu zaburzeń oddychania (RDS), uogólnionej reakcji zapalnej, krwawienia dokomorowego czy martwiczego zapalenia jelit (NEC).

Infekcja wewnątrzmaciczna jest również groźna dla ciężarnej, ponieważ może rozprzestrzenić się na całą miednicę mniejszą i skutkować m.in. tworzeniem zrostów, które mogą w przyszłości utrudniać zajście w kolejną ciążę lub jej utrzymanie.

Postępowanie w przypadku wystąpienia PROM.

Wyróżniamy trzy metody postępowania:

Zachowawcze

Polega na ograniczeniu aktywności fizycznej przyszłej mamy celem zapobieganiu dalszemu odpływaniu płynu owodniowego. Najczęściej wiąże się to z hospitalizacją aż do zakończenia ciąży, by zapobiegać i wychwytywać ewentualne infekcje wewnątrzmaciczne i kontrolować na bieżąco stan płodu (badanie KTG7, USG celem oceny ilości wód płodowych)

Aktywne

Obejmuje postępowanie zachowawcze, ale dodatkowo podaje się leki:

a) Tokolityki – hamujące czynność skurczową macicy, by płód uzyskał jak największą dojrzałość

b) Glikokortykosteroidy – podawane ciężarnym przyspieszają rozwój płuc płodu. Leki te mają ogromne znaczenie w przypadku wysokiego ryzyka porodu przedwczesnego. Podstawową patologią u wcześniaków jest zespół zaburzeń oddychania, związany z niedorozwojem płuc. Rekomendowanym w tym przypadku lekiem jest betametazon, podany dwukrotnie domięśniowo w ciągu 24 godzin.

c) Profilaktyczna antybiotykoterapia – jako profilaktyka sepsy u noworodków, zapobiegająca również rozwojowi infekcji wewnątrzmacicznej.

Inwazyjne

Polega na najczęściej przedwczesnym zakończeniu ciąży. Takie postępowanie należy zastosować, gdy występują objawy zagrażającej infekcji wewnątrzmacicznej czy niedotlenienia płodu. Najkorzystniej jest, gdy uda się podtrzymać ciążę aż do 34. tygodnia, by zapewnić dziecku szansę na przeżycie i zmniejszyć ryzyko powikłań związanych z wcześniactwem. Oczywiście czas i drogę zakończenia ciąży należy dobierać indywidualnie. Poród powinien odbyć się w ośrodku o najwyższej referencji neonatologicznej, by w przypadku jakichkolwiek powikłań, zapewnić noworodkowi opiekę na najwyższym poziomie.

Wyjaśnienia:

1Najbardziej wewnętrzna błona płodowa, wypełniona płynem owodniowym.

2Środkowa błona płodowa, z której tworzy się łożysko.

3Najbardziej zewnętrzna błona płodowa, tworząca się z błony śluzowej macicy

4Występowanie bakterii w moczu

5Czynniki inicjujące i podtrzymujące reakcję zapalną

6Nadmierna ilość płynu owodniowego w czasie ciąży

7Badanie polegające na monitorowaniu akcji serca płodu z jednoczasowym zapisem czynności skurczowej macicy.

(5)
Reklama
Komentarze