Serwisy Medforum

Reklama

Sprawdż, czy cierpisz na niedobór żelaza w organizmie?

Sprawdż, czy cierpisz na niedobór żelaza w organizmie?
Fot. Pantherstock
(4)

Po przeczytaniu tego artykułu zastanów się, czy nie cierpisz na niedobór żelaza? Jeśli masz wątpliwości, poradź się lekarza.

Żelazo zalicza się do metali śladowych pełniących kluczową rolę w wielu procesach biochemicznych w żywym organizmie. Jego całkowita zawartość w ustroju człowieka dorosłego wynosi 4-5 gramów, z czego około 70 % znajduje się w hemoglobinie krwinek czerwonych, a pozostała część magazynowana jest w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Dzienne zapotrzebowanie tego pierwiastka wynosi od 30 do 36 mg.

Średnio pokarm zawiera od 12 do 15 mg żelaza, natomiast rozpad dzienny krwinek czerwonych dostarcza od 12-25 mg żelaza i ilość ta jest ponownie zużywana lub magazynowana, zależnie od potrzeby.

Organizm traci żelazo w ilości od 0,5 do 1,5 mg dobowo ze złuszczającymi się nabłonkiem i naskórkiem, z włosami, a u kobiet z krwawieniami miesięcznymi. Ta utrata żelaza nie podlega mechanizmom kontrolnym. Znaczne ilości żelaza tracone są w okresie ciąży, w której około 1,5 mg/24h przenika do łożyska i tkanek płodu. Stopień wchłaniania żelaza pokarmowego zależny jest od nasycenia ustroju w żelazo.

Stężenie żelaza ulega dużym zmianom fizjologicznym, wykazując rytm dobowy (większe rano, zmniejsza się wieczorem), rytm miesięczny u kobiet (duże, zmniejszenie przed i w czasie miesiączki). Na stężenie Fe w osoczu wpływ mają hormony – zwiększające androgeny, zmniejszające estrogeny. Stężenie to jest większe u mężczyzn, u kobiet zmniejsza się w pierwszych tygodniach ciąży, natomiast zwiększa się przy stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych. Zmniejszenie stężenia Fe osocza obserwuje się w niektórych chorobach przewlekłych oraz w zespole nerczycowym. Nie zmienia się natomiast w ostrych chorobach zakaźnych.

Diagnostycznie ważne parametry gospodarki żelazowej to:

  • stężenie Fe w surowicy,
  • stopień wysycenia transferryny (białka transportującego Fe) żelazem (tzw. TIBC),
  • stężenie transferryny oraz
  • liczba hipochromicznych krwinek czerwonych. 

Zaburzenia gospodarki żelazowe są najczęściej spowodowane:

  • niedostateczną podażą żelaza w pokarmie,
  • upośledzeniem wchłaniania żelaza w jelitach,
  • stratami żelaza w następstwie utraty krwi (obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego, itd.),
  • nadmiernym wchłanianiem żelaza przewodu pokarmowego (hemochromatoza pierwotna), podażąpozajelitową żelaza lub licznych przetoczeń krwi (np. u chorych z przewlekłą mocznicą).

W warunkach prawidłowych i przy normalnym odżywianiu nie dochodzi do tych zaburzeń. Najczęstszym schorzeniem wynikającym z niedoboru żelaza jest niedokrwistość (anemia), w której wskutek zbyt małej ilości żelaza w ustroju doszło do upośledzenia syntezy hemu i powstania erytrocytów mniejszych niż prawidłowe i zawierających mniej hemoglobiny.

Do głównych przyczyn niedoboru żelaza zalicza się:

 1. Utrata krwi

  • przez drogi rodne – obfite miesiączki, krwawienia pomenopauzalne
  • przez przewód pokarmowy (wrzód żołądka lub dwunastnicy, żylaki przełyku, owrzodzenia przełyku wikłające chorobę refleksową, żylaki odbytu, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, polipy odbytnicy)
  • przez nerki (rzadko)
  • przez drogi oddechowe – rozlane krwawienia pęcherzykowe
  • urazowa
  • wielokrotni dawcy krwi

 2. Zwiększone zapotrzebowanie (przy niedostatecznej podaży lub upośledzonym wchłanianiu).

  • wcześniaki, noworodki, niekarmione mlekiem matki
  • okres dojrzewania
  • okres ciąży i laktacji

3. Upośledzone wchłanianie z przewodu pokarmowego

  • stan po gastrektomii
  • enteropatia glutenowa i stan po resekcji jelita
  • zmniejszona kwaśność soku żołądkowego
  • dieta ubogobiałkowa, bogata w fosforany (jaja), szczawiany, fityniany i herbatę (utrudnia wchłanianie)
  • choroba Leśniowskiego i Crohna

 4. Niedobór w diecie

Objawy niedokrwistości można podzielić na dwie główne grupy tzn. ogólne objawy towarzyszące wszystkim niedokrwistością oraz objawy charakterystyczne dla tego typu anemii.

1. Ogólne objawy niedokrwistości:

  • osłabienie i łatwa męczliwość
  • upośledzenie koncentracji i uwagi
  • ból i zawroty głowy
  • tachykardia (w ciężkiej postaci)
  • bladość skóry i błon śluzowych

2. Objawy niedoboru (długotrwałego) żelaza niezwiązane z niedokrwistością:

  • spaczony, wybiórczy apetyt (np. na glinę, krochmal, kredę), niekiedy wyprzedza niedokrwistość
  • ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka, suchość w ustach (rzadko)
  • suchość skóry, bolesne pęknięcia kącików ust
  • paznokcie blade, kruche, z podłużnym prążkowaniem i rowkami
  • włosy cienkie, łamliwe, o rozdwojonych końcach, łatwo wypadające.

(4)

Autor/autorzy opracowania:

  • Dr Piotr Stołtny

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Tagi:

Komentarze

  • Zaloguj się , aby dodać odpowiedź
  • Ekspert na forum
    14-08-2014 16:46:05

    Przede wszystkim, zanim zacznie się stosować przeróżne suplementy diety, czy też preparaty żelaza czy też odpowiednio zmodyfikowaną dietę poprawiającą parametry morfologii krwi, proponuję udać się do lekarza rodzinnego, żeby wykonał badania całej gospodarki żelazowej i ewentualnie wykonał test wchłaniania żelaza, oraz oznaczyć parametry zapalne, zanim zacznie się suplementować żelazo, którego chory kompletnie nie wchłonie.

    T.Markowski - lekarz
    Odpowiedzi na forum nie są lekarskimi poradami specjalistycznymi, mają wyłącznie charakter informacyjny i nie zastąpią wizyty u lekarza.

  • 20-03-2012 19:34:23

    Przeczytaj komentowany artykuł: Sprawdż, czy cierpisz na niedobór żelaza w organizmie?

    Dowiedziałem się dużo o gospodarce żelaza w organiźmie oraz jego uzupełnianiu w razie zbyt małej ilości czerwonych krwinek - zalecenie mojego lekarza.31dodać6

Polecamy

http://static2.medforum.pl/cache/logos/ex_spa_ha-1_kobieta_odpoczynek_ojoimages_cr-W300H200.jpgFot. ojoimagesWiosenne przebudzenie
Sprzymierzeniec w SPA Warto dobrze strategicznie zaplanować tę...
Twoja sugestia