Zaloguj
Reklama

Szczepionka przeciw wirusowi HPV – nowość w profilaktyce raka szyjki macicy.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Szczepionka przeciw wirusowi HPV – nowość w profilaktyce raka szyjki macicy.
Fot. ojoimages
(0)

Przedstawiono informacje na temat szczepionki HPV przydatne każdemu lekarzowi w codziennej pracy z pacjentem.

Zakażenie wirusem HPV o wysokim potencjale onkogennym, do którego zazwyczaj dochodzi drogą płciową, stanowi najważniejszy czynnik ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy. Infekcja ta jest koniecznym ale niewystarczającym prekursorem rozwoju płaskonabłonkowego raka szyjki macicy. Badania potwierdziły obecność DNA wirusa w prawie 100% przypadków tej choroby oraz 75-95% przypadków dysplazji dużego stopnia. Wirus HPV infekuje wielowarstwowe nabłonki płaskie skóry oraz błon śluzowych, gdzie może wywołać zmiany łagodne różnego stopnia. Wśród tych zmian wymienić można odbytniczo-genitalne brodawki skórne, guzki jamy ustnej i krtani oraz kłykciny kończyste odbytniczo-płciowe.

Długotrwała infekcja wirusem prowadzi do złośliwych odbytniczo-genitalnych nowotworów (rak odbytu, sromu, pochwy, szyjki macicy). W niektórych przypadkach infekcja HPV kojarzona jest z rakiem przełyku, skóry czy niektórymi nowotworami jamy ustnej.

Genom wirusa HPV kodują dwa białka strukturalne L1 i L2. Aby doszło do infekcji musi dojść do mikrourazów poszczególnych warstw nabłonka, co jest warunkiem umożliwiającym zarażenie komórek podstawnych warstw nabłonka. Wirus wykazuje tendencję do przetrwania przez lata w tych komórkach, ponieważ genom wirusowy z powodzeniem zaraża komórki unikając działania systemu immunologicznego żywiciela. Jednakże jak wykazuje praktyka większość infekcji podlega samoograniczeniu spowodowanym wzrostem reakcji odpornościowej gospodarza. Okres czasu pomiędzy rozpoczęciem infekcji  HPV a powstaniem nowotworu złośliwego to przynajmniej 10 lat, a często i dłużej. Dlatego też nowotwór szyjki macicy rzadko występuje u kobiet przed 25 rokiem życia, jego częstość wzrasta u kobiet po 25 roku życia i jest najwyższa u kobiet po 40 roku życia.

Ogromnym postępem w profilaktyce raka szyjki macicy stało się wprowadzenie szczepień przeciw HPV. Szczepionka ta nie powstałaby, gdyby nie pewne cechy specyficzne wirusa. W rozwoju zakażenia HPV brakuje fazy wiremii, czyli obecności wirusa we krwi, zakażenie ma charakter zakażenia miejscowego. Te cechy utrudniają rozprzestrzenienie wirusa w organizmie. Brak wiremii uniemożliwia wydawać by się mogło stymulację układu odpornościowego. Odkryto jednak, że jedno z białek wirusa L1 ma zdolność stymulacji układu odpornościowego. Metodami inżynierii genetycznej wyizolowano z DNA HPV den odpowiadający za syntezę białka L1. Sztucznie wyprodukowane białko wykazywało zdolność do łączenia w cząsteczki wirusopodobne oraz stymulacji produkcji w organizmie ludzkim przeciwciał anty-L1. Przeciwciała te zapobiegają pierwotnemu zakażeniu HPV odpowiedniego typu. Dzięki temu, że cząsteczki wirusopodobne zbudowane z białka L1 nie zawierają DNA wirusa są bezpieczne dla człowieka.

Najbardziej zaawansowane badania kliniczne szczepionek prowadzą firma MSD oraz Glaxo Smith Kline. Glaxo opracowuje dwuwalentną szczepionką stymulującą produkcję przeciwciał anty-L1 wirusów typu 16 i 18 a wiec tych najbardziej onkogennych. Szczepionka ma być podawana w schemacie 0, 1 i 6 miesięcy. W czasie testów klinicznych dowiedziono jej 100 % skuteczność w przypadku zakażenia pierwotnego typami 16 i 18. Zaobserwowano, że pomimo zawartości białka L1 tych typów szczepionka chroni również choć w mniejszym stopniu przed zakażeniami typami 31 i 45 (skuteczność 54% i 94%). Niestety szczepionka dwuwalentna nie jest jeszcze zarejestrowana w Polsce. Drugi rodzaj to szczepionka czterowalentna zawierająca oprócz białka L1 typów 16,18 także 6 i 11 firmy MSD zarejestrowana pod nazwą SILGARD jest dostępna w naszym kraju.  Skuteczność szczepionki oceniana była w 4 badaniach klinicznych, które wykazały po podaniu w schemacie 0, 2 i 6 w siódmym miesiącu badania: 100 % skuteczność przeciwko zakażeniu HPV 16 i 18, przeciwko CIN I/II i III oraz przeciwko VIN II i III. Nie  odnotowano dowodów ochrony przed schorzeniami wywołanymi przez HPV u kobiet zakażonych przed rozpoczęciem badania. Szczepionka indukuje produkcję przeciwciał, których szczytowy poziom obserwowano w 7 miesiącu od podania pierwszej dawki. Stężenia miana przeciwciał maleje następnie w ciągu 24 miesięcy, by ustabilizować się na stałym poziomie do 60 miesięcy. Zaobserwowano, że podanie dawki przypominającej po 5 latach od zaszczepienia, wywołuje gwałtowny wzrost miana przeciwciał, wyższy nawet niż stężenie uzyskane w 7 miesiącu od podania pierwszej dawki (miesiąc po podaniu 3 dawki szczepienia). Obecnie przyjęty i zarejestrowany schemat szczepienia SILGARD to 0,2 i 6 miesięcy.

Okresem optymalnym do szczepienia (młode dziewczyny jeszcze przed inicjacją życia seksualnego) potwierdzonym klinicznie jest wiek 10-15lat. Zaszczepić się mogą również kobiety aktywnie seksualnie, bez konieczności wykonywania testu  DNA HPV. Jeśli nawet są zakażone to nie ma pewności czy są to typy zawarte w szczepionce, a podanie szczepionki przy już istniejącym zakażeniu nie wpływa na proces onkogenezy w zakażonych komórkach. Szczepionka nie jest wskazana w leczeniu raka szyjki macicy, zmian dysplastycznych szyjki macicy czy brodawek narządów płciowych.

Obecnie nie zaleca się szczepienia kobiet w ciąży. Podczas badań klinicznych zaszczepiono ponad 12 tysięcy kobiet. Dwa tysiące spośród nich w ciągu 30 dni zgłosiło ciążę, a wśród tych kobiet zaobserwowano 5 przypadków wad wrodzonych płodu w porównaniu z zero przypadków z grupą nie szczepioną .Wady te były typowe dla ciąż kobiet w wieku 16-25 lat. Jednakże badania na zwierzętach nie wykazały  bezpośredniego szkodliwego wpływu na rozwój zarodka. Zaleca się jednak przełożenie szczepienia na okres poporodowy. Można szczepić kobiety karmiące a pierwsza dawkę podać ok. 2 miesiące po porodzie.

Możemy szczepić jednoczasowo szczepionką przeciw HPV i WZW typu B. Oczywiście iniekcję należy podać w inne miejsca. Nie zaobserwowano zakłócenia odpowiedzi immunologicznej na oba typy wirusa, aczkolwiek średnie wartości miana przeciwciał były nieco niższe w przypadkach jednoczesnego podania.

Należy również podkreślić że drobna infekcja dróg oddechowych, niewielka gorączka, przyjmowanie środków antykoncepcyjnych nie stanowi przeciwwskazania do zaszczepienia.

Wśród wcześniej wspomnianej grupy 12 tysięcy kobiet poddanych szczepieniu zaledwie 0,2% wycofało się z badania z powodów działań niepożądanych. Najczęściej zgłaszanymi dolegliwościami były: gorączka, ból, rumień, świąd w miejscu wstrzyknięcia. Jeszcze rzadziej pacjentki zgłaszały pokrzywkę. Odnotowano pojedyncze przypadki niespecyficznego zapalenia stawów, skurczu oskrzeli.

Reasumując eksperci PTG uznali Silgard za szczepionkę całkowicie bezpieczną.

(0)
Reklama
Komentarze