Zaloguj
Reklama

Techniki stosowane do wykrycia zagrożenia płodu

Techniki stosowane do wykrycia zagrożenia płodu
Fot. iStock
(0)

Artykuł przedstawia przegląd nowoczesnych technik stosowanych do wykrywania zagrożenia płodu w ciążach wysokiej troski. Omówiono praktyczną przydatność liczenia ruchów przez ciężarną, kardiotokograficzny test niestresowy,  test oksytocynowy, test Manninga, badanie przepływów dopplerowskich.

Najważniejsze techniki stosowane do wykrycia zagrożenia płodu w ciążach wysokiej troski to:

  1. Liczenie ruchów płodu przez ciężarną (FMC - Fetal  Movement Count)
  2. Kardiotokografia:
  • NST - test niestresowy (Non Stress Test) -> z ruchami płodu.
  • KTG - zapis kardiotokograficzny (bez ruchów płodu)
  • OCT - test skurczowy (Oxytocin Contraction Test)
  1. Test Manninga
  2. Ocena przepływów krwi w naczyniach pępowinowych i płodowych metodą Dopplera
  3. Ocena równowagi kwasowo-zasadowej we krwi włośniczkowej i pępowinowej (kordocenteza)

 

 

Ad. 1

Technika liczenia ruchów płodu przez ciężarną to najprostsza, a zarazem bardzo przydatna i skuteczna technika wykrywania zagrożenia płodu. W naszym Ośrodku określamy czas do pojawienia się 10 ruchów. W większości ośrodków za normę przyjmuje się wystąpienie co najmniej 3 ruchów na godzinę. Znaczne wydłużenie tego czasu zwraca uwagę na niebezpieczeństwo zagrażające płodowi.

 

 

Ad. 2.

Kardiotokograficzny test niestresowy (NST), jest, podobnie jak liczenie ruchów przez ciężarną, podstawową metodą nadzoru płodu. Aby uniknąć wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, powinien on być wykonywany stosunkowo często (2-3 razy dziennie). Czas zapisu powinien trwać 40 minut. W ciąży cukrzycowej mimo uzyskania wyniku reaktywnego badanie należy powtarzać przynajmniej 2 razy dziennie.

NST:

Wynik

Cechy

 

FHR 110-150 / min

Akceleracje:

n = 2 / 10 min; A ³ 15 bpm;
t > 15 sek

Reaktywny (R)

Deceleracje

brak

 

Oscylacja > 5 i < 25 bpm

 

Akceleracja

n=0

Niereaktywny (NR)

Deceleracje

obecne

 

Oscylacja < 6 bpm

Podejrzany

pośredni między R a NR

Sinusoida

zapis terminalny

Niezadowalający

zapis nieczytelny

Całkowity czas rejestracji 40 minut

Brak ruchów płodu z akceleracjami może wynikać ze snu płodu -> kontynuować zapis do 40 minut.

OCT:

Indukcja czynności skurczowej macicy za pomocą dożylnej infuzji oksytocyny (1 IU/250 ml 0.9%NaCl). Wynikiem fizjologicznym jest wynik negatywny, cechujący się brakiem deceleracji w zapisie KTG płodu. Wszystkie inne wyniki są traktowane jako nieprawidłowe.

  

Wynik

Cechy

Negatywny

Brak deceleracji

Pozytywny

deceleracje po >50% skurczów macicy

Podejrzany

deceleracje po <50% skurczów macicy

Hyperstymulacja

Skurcze: t > 90 sek.

A > 120 mmHg

F > 5 skurczów na 10 min

Niezadowalający

Brak skurczów; zapis nieczytelny

Warunek: 3 skurcze na 10 minut

 

Ad. 3.

Bardzo ważnym testem jest płodowy test biofizyczny wg Manninga. Posiada on wiele zalet - jest nieinwazyjny i może być często stosowany i powtarzany. W ciąży cukrzycowej należy go powtarzać częściej niż w innych postaciach patologii ciąży. Pomimo zalet test Manninga posiada pewien odsetek wyników fałszywie ujemnych, np. przy dobrej punktacji testu odsetek obumarcia płodu wynosi 0,3%, przy 6 pkt - 5,9%, przy 0-4 pkt - blisko 30%

 

Test

Wynik

Pkt

NST

reaktywny

2

ruchy oddechowe płodu

1 x 30 sek (ruchy oddechowe klatki piersiowej w ciągu 30 minut)

2

ruchy tułowia

3 x ruchy kończyn albo tułowia w ciągu 30 minut

2

napięcie mięśniowe

1 x wyprostowanie kończyn lub tułowia i powrót do pozycji fleksyjnej w okresie 30 minut

2

AFI

norma

2

0 - 4 pkt - wynik patologiczny

6 pkt - wynik dwuznaczny

8 - 10 pkt - wynik dobry

 

Ad. 4.

Ocenia się (przy pomocy USG z przystawką do pomiaru przepływów dopplerowskich) parametry przepływu krwi w naczyniach matczynych (tętnice biodrowe), macicznych (tętnice łukowate i tętnica maciczna), pępowinowych (tętnica pępowinowa) i płodowych (tętnica środkowa mózgu, aorta zstępująca, tętnice szyjne). Wady płodu lub niektóre powikłania prowadzą do typowych zmian przepływu w powyższych naczyniach, co można rozpoznać na podstawie analizy parametrów przepływu:

  • wskaźnik oporu - RI - jest to różnica pomiędzy maksymalną prędkością skurczową a minimalną rozkurczową podzielona przez maksymalną prędkość skurczową,
  • wskaźnik pulsacji - PI - jest to różnica pomiędzy maksymalną prędkością skurczową a minimalną prędkością rozkurczową podzielona przez wartość prędkości średniej,
  • A/B - wskaźnik skurczowo - rozkurczowy, gdzie A oznacza maksymalną prędkość chwilową skurczową, a B minimalną prędkość chwilową rozkurczową). Ocenia się także kształt prędkości fali.

Zagrożenie płodu sugeruje znaczne zwiększenie wartości wskaźników przepływu i zmiana kształtu prędkości fali pod postacią:

  • braku części rozkurczowej kształtu prędkości fali,
  • odwróconego przepływu rozkurczowego,
  • spadku wartości przepływu rozkurczowego
  • obecności wstecznego przepływu rozkurczowego.

Najpewniejsze i najkrócej trwające jest badanie tt. pępowinowych (powinno to być badanie obowiązujące w ciąży wysokiego ryzyka, szczególnie w zespole IUGR i małowodziu). Patologiczne zapisy kształtu prędkości fali przepływu o kilka dni wyprzedzają zmiany występujące w badaniu KTG.

Diagnostyka zagrożenia płodu winna polegać na powszechnym stosowaniu liczenia ruchów przez ciężarną oraz NST. Jeśli metody te nie wskazują na zagrożenie płodu, to nadzór ten jest wystarczający. W razie wyników nieprawidłowych można zastosować OCT i test Manninga, oraz inne metody wymagające specjalistycznego sprzętu i umiejętności personelu, takie jak ocena przepływu krwi metodą dopplerowską w naczyniach płodu oraz kordocenteza. Taki sposób postępowania zapewnia bardzo wysokie bezpieczeństwo płodu. Najbardziej wiarygodną metodą odzwierciedlającą stopień zagrożenia płodu jest kordocenteza, mimo tego, że jest to badanie inwazyjne. Zyskuje ono ostatnio, wraz z rozwojem techniki USG coraz większą popularność, z powodu coraz mniejszego odsetka powikłań związanych z tym zabiegiem.

(0)
Reklama
Komentarze