Zaloguj
Reklama

Torbiele czynnościowe i zastoinowe jajników.

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Ginekologia i połoznictwo. Martius. Red. J. Rzempołuch.

Kategorie ICD:


Torbiele czynnościowe i zastoinowe jajników.
Fot. Pantherstock
(3)

Przedstawiono klasyfikację, powstawanie i rozpoznawanie torbieli jajnikowych.

Torbielami czynnościowymi jajników nazywamy prawidłowe i nieprawidłowe torbielowate, torbielowato-lite i lite procesy wzrostu i regresji występujące w jajnikach pod wpływem gonadotropiny, miejscowych endogennych hormonów i egzogennej hormonoterapii. Zmiany te reagują na leczenie hormonalne.

Torbielami zastoinowymi nazywamy torbiele powstałe na drodze czynnościowej lub dysgenetyczne, które mogą pozostać nie zmienione przez całe życie. 

Do torbieli czynnościowych zaliczamy torbiele pęcherzykowe jednokomorowe, cienkościenne o średnicy do 6 cm. Powstają one na skutek zaburzenia regulacji osi przysadka – podwzgórze – jajnik. Na podstawie badania histopatologicznego możemy wśród nich wyróżnić m.in. przetrwałe pęcherzyki z zachowaną warstwą komórek ziarnistych i wnękowych o średnicy 3-6 cm.  Mogą występować także torbiele pęcherzykowe ze złuszczoną warstwą komórek ziarnistych o średnicy do 6 cm oraz pęcherzyki torbielowato-atretyczne bez warstwy ziarnistej ze zwłókniałą warstwą komórek wnękowych, których średnica przekracza 6 cm. W badaniu USG torbiele te są echoujemne, homogenne. Ustępują z reguły po 2-3 miesiącach czasem utrzymują się dłużej.

W jajnikach mogą także występować obustronnie liczne torbiele o średnicy 1-2 cm z pogrubiała torebką białawą tzw. zespół poilicystycznych jajników. W badaniu mikroskopowym często nie stwierdza się w nich komórek ziarnistych a warstwa komórek wnękowych jest przerosła ogniskowo z cechami lutenizacji. Nie dochodzi do owulacji i nie stwierdza się ciałek białawych. Jajniki są powiększone 3-4 razy a osłonka biaława pogrubiała.

Wśród torbieli jajnika można  wyróżnić także ciałko żółte torbielowate. Powstaje ono na skutek rozpuszczenia umiejscowionego centralnie skrzepu. W ciągu 2-3 miesięcy przekształca się ono w ciałko białawe.

Czasem w jajniku możemy stwierdzić torbiele tekaluteiniwe. Pojawiają się one w przebiegu zaśniadu groniastego lub kosmówczczaka kiedy stężenie HCG w surowicy krwi bardzo rośnie. Mogą one pojawiać się także w przebiegu hiperstymulacji jajników oraz w ciąży mnogiej. Są wysłane cienką warstwą komórek ziarnistych i szeroką warstwą komórek zluteinizowanych komórek wnękowych. Mogą one osiągać bardzo duże rozmiary. Ustępują po spadku stężenia HCG.

 Tabela. Torbiele czynnościowe jajników

Zmiana

Badanie histopatologiczne

Wielkość torbieli

Badanie USG

Przyczyna

Pęcherzyki przetrwałe

Nie zmieniona theca, granulosa

3-6 cm

jednokomorowe

FSH

Torbiele pęcherzykowe

Przeważnie theca, częściowo granulosa

do 6 cm

jednokomorowe, cienkościenne

Zaburzenie osi przysadka-podwzgórze-jajnik

Pęcherzyki torbielowato-atretyczne

Zwłókniała theca, granulosa brak

powyżej 6 cm

jednokomorowe, cienkościenne

Zaburzenie osi przysadka-podwzgórze-jajnik

Jajnik wielotorbielowaty

Pęcherzyki wtórne-hyperthecosis, pogrubiała osłonka biaława

liczne torbiele śr. 1-2 cm

Jajnik powiększony, 4-8 cm, wielotorbietowaty

Zaburzone wydzielanie gonadotropin, hiperandrogenizm i in.

Ciałko żółte torbielowate

Normalne ciałko żółte z jamką w środku

2-4 cm

Lite, torbielowata jama

Krwawienie przy waskularyzacji

Torbiele ciałka żółtego

Duża torbiel wysłana theca i granulosa

3-6 cm

Lite, torbielowata jama

Ciąża

Torbiele tekaluteinowe

Gruba zluteinizowana theca

3-10 cm lub większe, często liczne

Duża wielokomorowa torbiel

Hiperstymulacja jajników

 

(3)
Reklama
Komentarze