Zaloguj
Reklama

W poszukiwaniu wyjaśnienia patogenezy PCOS.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie).
    Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


W poszukiwaniu wyjaśnienia patogenezy PCOS.
Fot. ojoimages
(0)

PCOS, czyli zespół policystycznych jajników, to najczęstsza endokrynopatia u kobiet w wieku rozrodczym. Charakterystyczny dla zespołu obraz USG można zaobserwować u co piątej kobiety, jednak pełnoobjawowy obraz chorobowy jest dużo rzadszy. Nie są do końca wyjaśnione przyczyny, determinujące nasilenie poszczególnych objawów u pacjentek. Artykuł przedstawia najnowsze doniesienia, próbujące wyjaśnić patogezenę zespołu PCO.

Zespół policystycznych jajników (polycystic ovary syndrome; PCOS), zwany jest inaczej zespołem Steina-Leventhala lub zespołem pęcherzykowatego zwyrodnienia jajników. Zaliczany jest do jednych z najczęstszych endokrynopatii, występujących u kobiet w wieku rozrodczym.1 Objawowy PCOS stwierdzany jest u około 10 % pacjentek, chociaż przypadkowo wykrywany obraz w badaniu ultrasonograficznym, charakterystyczny dla tego zespołu, stwierdza się nawet u 22% kobiet.2

Europejskie Stowarzyszenie ESHRE (European Society for Human Reproduction and Embryology) w porozumieniu z Amerykańskim Stowarzyszeniem ASRM (American Society for Reproductive Medicine) ustaliły nowy konsensus, odnośnie definicji PCOS. Do rozpoznania tego zespołu konieczne jest stwierdzenie u pacjentki występowania dwóch z trzech następujących kryteriów: (1) obraz policystycznych jajników, (2) skąpe miesiączki bądź brak miesiączek, (3) kliniczne lub biochemiczne wykładniki hiperandrogenizmu. 2

Obraz kliniczny zespołu policystycznych jajników u poszczególnych kobiet może znacząco się różnić. U większości pacjentek stwierdza się zaburzenia miesiączkowania, takie jak nieregularne bądź skąpe krwawienia, bądź występuje całkowity brak miesiączek. Skutkuje to często problemami z zajściem w ciążę. Nadmiar androgenów objawiać się może zmianami trądzikowymi, hirsutyzmem, czasami nawet łysieniem. Często u pacjentek z PCOS występują zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemiai hiperinsulinemia, z towarzyszącą nadwagą lub otyłością.

Co decyduje o ostatecznym obrazie klinicznym pacjentek z zespołem policystycznych jajników? W ostatnim czasie przeprowadzonych zostało wiele badań, w których badacze próbowali wyjaśnić przyczynę występowania poszczególnych zaburzeń, spotykanych u kobiet z PCOS.

  

Patogeneza:

W patogenezie rozwoju zespołu policystycznych jajników poszukuje się czynników genetycznych, rozważa udział czynników środowiskowych, a także uwzględnia się występowanie wtórnych postaci PCOS.

Zasadniczą przyczyną powstających objawów wydają się być zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-jajnik oraz występowanie zjawiska hiperinsulinemii. 3

U pacjentek z zespołem policystycznych jajników stwierdza się nadmierne uwalnianie gonadoliberyny (GnRH), które powoduje wzrost pulsacyjnego wydzielania lutropiny (LH). Lutropina reguluje w jajniku wytwarzanie androgenów i dojrzewanie oocytów. Dlatego nieprawidłowe jej wydzielanie powoduje z jednej strony zwiększoną produkcję androgenów, a z drugiej zaburzenia dojrzewania oocytów. Często spotykana  w zespole policystycznych jajników hiperinsulinemia wynika zarówno z obwodowej insulinooporności, jak i z zaburzonego funkcjonowania komórke beta w trzustce. 3

Ponieważ obserwuje się rodzinne występowanie zespołu policystycznych jajników, poszukiwane są czynniki genetyczne, odpowiedzialne za rozwój choroby. Prawdopodobnie są to geny regulujące wydzielanie insuliny, odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie receptorów insulinowych, wpływające na procesy steroidogenezy w jajniku oraz warunkujace czynniki, które parakrynnie regulującą funkcjonowanie jajników.

Istnieją dowody o autosomalnym dominującym sposobie dziedziczenia w PCOS. 4 Najwięcej nadziei badacze wiążą z genem receptora insulinowego, znajdującym się na chromosomie 19p13.3. 4 Dalsze badania wyjaśnią jego udział w patogenezie hiperinsulinemii, często występującej w zespole policystycznych jajników.

W celu powiązania faktu współwystępowania w PCOS hiperisulinemii i podwyższonego stężenia lutropiny (LH), postawiono hipotezę, że insulina wpływa bezpośrednio na produkcję LH, nie wpływając na działanie zależne od GnRH. Przypuszczenie to zostało potwierdzone. Udowodniono, że insulina zwiększa aktywność transkrypcyjną promotora LH. 5

Różnorodność prezentacji klinicznych, występujących u pacjentek z PCOS, także wzbudziła zainteresowanie badaczy. Zaobserwowano występowanie zależności między polimorfizmem promotora genu dla interleukiny 6 (IL-6) a charakterystyką obrazu klinicznego w zespole policystycznych jajników. Polimorfizm ten nie wydaje się warunkować samego występowania PCOS, ale decyduje o nasileniu poszczególnych objawów u pacjentek z PCOS. 6

 Obraz kliniczny zespołu policystycznych jajników jest różny u poszczególnych pacjentek, dlatego w patogenezie należy także uwzględnić udział czynników środowiskowych. Do najważniejszych zalicza się bogatokaloryczną dietę i mały wysiłek fizyczny.

Istnieją doniesienia o wtórnych postaciach zespołu Steina- Leventhala. Przykładem może być stwierdzenie u 10% kobiet przyjmujących kwas walproinowy zespołu policystycznych jajników.7 Także letrozol, będący niesteroidowym inhibitorem aromatazy, może wywołać PCOS. Wykorzystano to zjawisko do stworzenia nowego zwierzęcego modelu choroby u szczurów. 8

 Podsumowanie:

Patogeneza zespołu policystycznych jajników ma z pewnością złożony charakter. Każde potwierdzone doniesienie na ten temat stanowi źródło potencjalnych możliwości terapeutycznych. Jest to o tyle istotne zagadnienie, że u jednej na cztery kobiety stwierdzić można charakterystyczny dla PCOS obraz ultrasonograficzny, mimo że tylko u niektórych stwierdza się więcej objawów. Jest nadzieja, że kolejne badania pozwolą na ostateczne wyjaśnienie patogenezy PCOS i umożliwią opracowanie jeszcze skuteczniejszego leczenia.

 

Bibliografia:

  1. “Położnictwo i ginekologia” pod red. T Pisarskiego, PZWL 2001
  2. “Definitions, prevalence and symptoms of polycystic ovaries and polycystic ovary syndrome”; MD R. Hart et al.; Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, sierpień 2004;
  3. “The pathophysiology of polycystic ovary syndrome: trying to understand PCOS and its endocrinology”; MD A. Balen et al., Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, sierpień 2004;
  4. “The genetics of polycystic ovary syndrome”; P. Amato et al.; Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecolog; sierpień 2004;
  5. “Insulin enhances the transcription of luteinizing hormone- gene”; MD C. Dorn et al.; American Journal of Obsterics and Gynecology, 2004, vol. 191, nr 1, str. 132;
  6. “A common interleukin-6 gene promoter polymorphism influences the clinical characteristics of women with polycystic ovary syndrome”; K Walch et al.; Fertility and Sterility, Vol. 81, nr  6, czerwiec 2004, str. 1638-164;
  7. “Valproate Use Related to PCOS in Bipolar Women”, R. Finn, eOb.Gyn.News, sierpień 2004, vol. 39, nr 16
  8. “Letrozole-induced polycystic ovaries in the rat: a new model for cystic ovarian disease”, H. Kafali et al., Archives of Medical Research, Vol. 35, nr 2, marzec-kwieciń 2004, str. 103-108;
(0)
Reklama
Komentarze