Zaloguj
Reklama

Wpływ masy ciała na płodność kobiety oraz przebieg ciąży, porodu i połogu

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Wpływ masy ciała na płodność kobiety oraz przebieg ciąży, porodu i połogu
Fot. medforum
(5)

Nadmierna niedowaga jak również otyłość wpływają niekorzystnie na zdrowie kobiety. Artykuł przedstawia podstawowe zagrożenia dla płodności kobiety oraz powikłań ciąży, porodu i połogu będących wynikiem nieprawidłowej masy ciała.

Utrzymanie odpowiedniej masy ciała ma dla kobiety niezmiernie istotne znaczenie nie tylko estetyczne, ale również zdrowotne. Prawidłowa waga to prócz pięknej sylwetki, także zmniejszenie ryzyka pojawienia się wielu chorób. Nadmierna lub zbyt niska ilość kilogramów może powodować wiele zaburzeń prawidłowego funkcjonowania organizmu doprowadzając do pojawiania się kłopotów ze zdrowiem. Trudno jest precyzyjnie określić idealną wagę ciała ze względu na osobnicze różnice np. w budowie kośćca i powinna ona być określana indywidualnie. Istnieją jednak pewne mierniki pozwalające na określenie przybliżonej prawidłowej masy ciała. Zalecanym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) wskaźnikiem wykorzystywanym do obliczania wagi ciała jest tzw. BMI (Body Mass Index):

BMI = masa ciała w kg / wzrost w m do kwadratu.
BMI = 18,5 – 24,9 – prawidłowa masa ciała
BMI < 18,5 – niedowaga
BMI > 25 – 29,9 – nadwaga
BMI > 30 – otyłość

Nieprawidłowa waga może być wykładnikiem wielu schorzeń, ale również może stanowić czynnik wyzwalający chorobę. Niektóre z nich mogą mieć znaczący wpływ na prawidłową płodność kobiety, a także na przebieg ciąży, porodu i połogu oraz prawidłowy wewnątrzmaciczny rozwój płodu. Wszelkie zaburzenia funkcjonowania organizmu kobiety bardzo często mają swoje odzwierciedlenie w nieprawidłowościach cyklu miesiączkowego. Poprzez zaburzenia przemiany materii, będące wynikiem niedożywienia lub nadwagi, może dojść do zachwiania równowagi hormonalnej wpływając na cykl płciowy. Mogą pojawić się nieregularne miesiączki jak również cykle bezowulacyjne. Zaburzenia owulacji mogą powodować trudności w zajściu w ciążę oraz niepłodność.

Obecnie częściej spotyka się kobiety otyłe aniżeli niedożywione. Nadwaga oraz otyłość stają się plagą obecnych czasów. Niewątpliwie jest to wynik złych nawyków żywieniowych, mniej aktywnego trybu życia i coraz większego stresu w jakim przyszło nam żyć.

Nadwaga może być nabyta lub wrodzona. Do nadwagi nabytej dochodzi najczęściej w wyniku nieodpowiedniej diety, nadmiernego spożywania cukrów i tłuszczów, ograniczonej aktywności fizycznej inn. O wiele częściej cierpią na nią osoby otyłych rodziców. Przypuszcza się, iż osoby te posiadają genetyczną skłonność do nadwagi i w związku z tym powinny one w szczególny sposób pilnować prawidłowej masy ciała. U kobiet otyłych znacznie częściej stwierdza się zaburzenia owulacji, co związane jest z zaburzeniami wydzielania i metabolizmem hormonów. Jak wiadomo w tkance tłuszczowej produkowane są estrogeny. Nadprodukcja tych hormonów wpływa niekorzystnie na przebieg cyklu płciowego zaburzając owulację. Otyłość może współistnieć z niektórymi schorzeniami ginekologicznymi jak np. zespół policystycznych jajników (PCO), któremu najczęściej towarzyszą zaburzenia miesiączkowania, cykle bezowulacyjne oraz niepłodność. Zwiększona masa ciała ma bardzo niekorzystny wpływ na skuteczność metod zapłodnienia pozaustrojowego, a tym samym zmniejsza szanse na poczęcie i urodzenie zdrowego dziecka. Przypuszczalnie masa ciała ma również wpływ na skuteczność środków antykoncepcyjnych. U kobiet otyłych częściej zdarzają się bowiem incydenty zajścia w ciążę w czasie stosowania środków antykoncepcyjnych.

Nadwaga może powstać w czasie ciąży, ale również może występować już przed nią. Ciąża jest fizjologicznym stanem przyspieszającym rozwój otyłości. Ciąża u kobiet otyłych powinna być więc świadomie zaplanowana. Kobieta powinna się do niej odpowiednio przygotować. Zbyt duża ilość kilogramów w przypadku planowania ciąży powinna być zdecydowanie zredukowana. Odpowiednie nawyki wprowadzone przed planowaną ciążą takie jak np. ograniczenie spożywania słodyczy, tłustych i ciężkostrawnych pokarmów, zmniejszenie porcji spożywanych posiłków pozwoli na pozbycie się nadmiaru kilogramów, jak również na utrzymanie odpowiedniej masy ciała w czasie ciąży. Kobiety ciężarne, które już przed ciążą były otyłe lub też wykazywały tendencje do tycia, muszą szczególną uwagę zwracać na przyrost masy ciała w czasie ciąży. Nie powinien on przekraczać 8 kg.

U kobiet otyłych niektóre dolegliwości ciążowe mogą być znacznie bardziej nasilone. Mogą pojawiać się uciążliwe zaparcia, trudności z oddychaniem, z chodzeniem, znacznie częściej pojawiają się również żylaki i obrzęki nóg. Z powodu zbyt dużego obciążenia częściej kobietom otyłym dokuczają bóle nóg oraz kręgosłupa. Nadwaga sprzyja wystąpieniu w ciąży cukrzycy ciężarnych, nadciśnienia indukowanego ciążą, stanu przedrzucawkowego jak również infekcjom dróg moczowych co w konsekwencji może doprowadzić do odmiedniczkowego zapalenia nerek. Również diagnostyka u kobiet otyłych jest utrudniona. Badanie Usg jest trudniejsze do oceny ze względu na dużą podściółkę tłuszczową na brzuchu. Pojawiają się także problemy z wysłuchaniem tętna płodu. 

Płody matek otyłych zazwyczaj cechuje makrosomia czyli duża masa płodu. Wiąże się to z koniecznością rozwiązania ciąży poprzez cięcie cesarskie. Ciąże kobiet otyłych o wiele częściej są rozwiązywane w ten właśnie sposób ze względu na zwiększoną częstotliwość pojawiania się u nich powikłań zarówno w czasie ciąży jak i porodu stanowiących wskazania do cięcia cesarskiego. Częściej zdarzają się trudności ze znieczuleniem dotchawiczym dlatego też częściej wykonuje się je w znieczuleniu zewnątrzoponowym. Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej stwarza trudności operatorom wykonującym cięcie cesarskie w sprawnym wykonaniu zabiegu, jak również jest poważną przeszkodą w prawidłowym gojeniu się rany pooperacyjnej. W czasie cięcia cesarskiego utrata krwi u kobiet otyłych jest znacznie większa. Niejednokrotnie konieczne okazuje się podawanie środków krwiozastępczych oraz krwiotwórczych. Pojawiają się także trudności w prawidłowym obkurczaniu się mięśnia macicy co stwarza konieczność podawania większej ilości środków obkurczających. Częstsze są również powikłania pooperacyjne tj zakażenie i rozejście się rany pooperacyjnej, zapalenie błony śluzowej macicy i inn. Częstość tych powikłań wzrasta wraz ze wzrostem masy ciała. Zwiększone jest ryzyko powikłań związanych z trudnościami z uruchomieniem i rehabilitacją po zabiegu. Zwiększa się ryzyko zakrzepowego zapalenia żył i zatorowości płucnej. Ze względu na większe ryzyko powikłań poporodowych pacjentki otyłe zazwyczaj dłużej przebywają w szpitalu. Dzieci matek otyłych zagrożone są otyłością w wieku późniejszym.

W przypadku niedowagi lub też nadwagi wzrasta ryzyko poronienia jak również wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.

Znaczna utrata masy ciała nie związana z ciążą może być wynikiem bardzo intensywnego odchudzania jak również wielu chorób np. chorób tarczycy, chorób nowotworowych i innych. Przed planowaną ciążą kobiety ze zbyt małą masą ciała powinny dokładnie ustalić przyczynę takiego stanu rzeczy i podjąć odpowiednie postępowanie pozwalające na uzyskanie odpowiedniej wagi ciała. Do incydentów niedożywienia w czasie ciąży dochodzi najczęściej na skutek dolegliwości związanych z wczesną ciążą tj. nudności, wymioty, a w szczególności powikłania jakim są niepowściągliwe wymioty. Nieleczone mogą doprowadzić do znacznej utraty masy ciała przez ciężarną oraz innych bardzo ciężkich następstw zarówno dla matki jak również przyszłego dziecka. Prócz znacznego niedoboru masy ciała następuje niedobór podstawowych składników budulcowych, witamin i mikroelementów niezbędnych do prawidłowego rozwoju płodu. Brak dostatecznej ilości witamin, a w szczególności witaminy PP (kwasu foliowego) może zwiększać ryzyko wielu wad rozwojowych płodu, w szczególności wad układu nerwowego. Zbyt mała masa ciała ciężarnej może doprowadzić do znacznego niedożywienia płodu. Znacznie częściej dochodzi do hipotrofii płodu czyli wewnątrzmacicznego zatrzymania wzrostu płodu. Dzieci matek niedożywionych wykazują zwiększone tendencje do chorób infekcyjnych a w późniejszym wieku nadciśnienia oraz cukrzycy. Rodzą się przeważnie z niską masą urodzeniową co znacznie zaburza ich dalszy prawidłowy rozwój.

W celu uniknięcia wielu chorób jak również powikłań ciąży, porodu i połogu oraz zapewnić przyszłemu dziecku prawidłowy rozwój zadbanie o prawidłową masę ciała jest niezbędne. Należy utrzymywać właściwy stosunek wagi do wzrostu i budowy ciała. Ilość dostarczanej z pożywieniem energii musi być równa energii wydatkowanej. Higieniczny tryb życia, polegający na przestrzeganiu odpowiedniej diety, zapewnieniu niezbędnej ilości ruchu i przestrzeganiu odpowiednich nawyków żywieniowych pozwali na utrzymanie prawidłowej masy ciała.

(5)
Reklama
Komentarze