Zaloguj
Reklama

Forum: Kobieta i zdrowie

Temat: Zioła ich właściwości i zastosowanie (514)

ulubione
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie
    Gość

    Kupa roboty, ale super, wszystko w jednym miejscu, przydałby sie jeszcze spis treści jakie zioło na jakiej stronie ale to taki sarkazm oczywiście najważniejsze to dobrego zielaża znaleźć

  • Reklama
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Nasza wspaniała natura dała nam leki na wszystkie schorzenia i choroby wystarczy dobrze poszukać,stosować i czekać aż ich właściwości oczyszczą nasze ciało i umysł.
    Tak naprawdę to jeszcze wiele roślin nie jest poznanych ani odkrytych...a jest ich dużo..Natura daje nam tak wiele a my ją tak niszczymy....

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Lecznicze działanie kofeiny

    Kofeina jest alkaloidem ksantynowym, który występuje w roślinach z ponad 63 gatunków. Jej źródłem są liście herbaty, ziarna kawy i kakaowca, owoce guarany, orzeszki kola. Zawierają ją napoje i tzw. preparaty energetyzujące, których zadaniem jest wspomaganie sprawności psychofizycznej. Losy kofeiny w organizmie

    Kofeina jest niemal całkowicie wchłaniana w przewodzie pokarmowym i jej maksymalne stężenie we krwi obserwuje się po 30-60 minutach od momentu zażycia. Z łatwością przenika przez barierę krew-mózg, przez łożysko, dociera do płynu owodniowego, mleka i nasienia. Nie kumuluje się w organizmie, a jej biologiczny okres półtrwania wynosi 3-4 h, chociaż znacząco wydłuża się u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne (5-10 h), w ciąży (9-11 h), u pacjentów z rozpoznanymi chorobami wątroby, u donoszonych noworodków (80 h) i wcześniaków (100 h), ale też czas obecności skraca się o 30-50% u nałogowych palaczy tytoniu. Kofeina jest metabolizowana w wątrobie do aktywnych metabolitów: paraksantyny, teobrominy i teofiliny o działaniu lipolitycznym, rozszerzającym naczynia krwionośne i rozkurczającym mięśniówkę gładką oskrzeli. Nowe badania sugerują, że kofeina zmniejsza stężenie histaminy, co może być przydatne w leczeniu reakcji alergicznych w drogach oddechowych.


    Bezpieczeństwo kofeiny


    Wpływ kofeiny na organizm ludzki zależy od zastosowanej dawki. Kofeina przyjęta w ilości 100 - 600 mg przyspiesza tok myśli i poprawia funkcjonowanie organizmu, ale jej dawki powyżej 2000 mg powodują bezsenność, drżenia mięśniowe, zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, upośledzenie koordynacji ruchowej i przyspieszenie oddechu.
    Niezmiernie ważne są badania oceniające wpływ kofeiny na rozrost nowotworowy, które nie wykazały zależności pomiędzy jej spożyciem, a ryzykiem choroby nowotworowej, lecz opisały ochronny wpływ w odniesieniu do zachorowalności na raka jelita grubego, czy nowotwory wątroby. Moczopędne działanie kofeiny wypłukujące toksyny może mieć istotne znaczenie w przypadku ograniczania rozrostu nowotworów pęcherza moczowego. Wypłukiwanie minerałów z organizmu, w tym wapnia i magnezu, powinno być brane pod uwagę przy stałym przyjmowaniu preparatów zawierających kofeinę.

    Kofeina, a układ nerwowy

    Kofeina wywiera umiarkowane działanie pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, przez co poprawia samopoczucie i znosi uczucie zmęczenia. Ma ona wpływ na zwiększenie motywacji, spostrzegawczości i koncentracji przy wykonywaniu zadań monotonnych, wymagających długotrwałej uwagi, poprawia pamięć krótkotrwałą. Kofeina skraca czas analizy informacji, a tym samym zwiększa szybkość reakcji na bodźce, czyli sprawność w wykonywaniu złożonych czynności i codziennych zadań (obsługa urządzeń, kierowanie pojazdami mechanicznymi). Pobudza ośrodki wegetatywne: oddechowy, naczynioruchowy i nerwu błędnego. Kofeina zwiększa wydzielanie neuroprzekaźników: dopaminy, noradrenaliny, adrenaliny, acetylocholiny, serotoniny. Usuwa zmęczenie, stymuluje aktywność ruchową, polepsza nastrój, zwiększa odczuwanie przyjemności. W dawkach większych obserwuje się przeciwne efekty: zwiększa odczucia negatywne m.in. lęk, niepokój, powoduje zdenerwowanie, ogólne pogorszenie nastroju i ma negatywny wpływ na pamięć długotrwałą, co jest głównie rezultatem hamującego wpływu na neurogenezę w hipokampie. Z drugiej strony, niektóre badania wskazują na korzystny efekt kofeiny ograniczający ryzyko procesów neurodegeneracji, np. choroby Parkinsona, Alzheimera. Po dłuższym okresie regularnego przyjmowania kofeiny występuje zjawisko tolerancji prowadzącej do stopniowego osłabienia odpowiedzi biologicznej ustroju. Jest substancją o słabym potencjale uzależniającym, a zespół odstawienia po długotrwałym stosowaniu przejawia się zmęczeniem, pogorszeniem nastroju i koncentracji uwagi, bólem głowy.

    Czy wiesz, że:


    Kofeina znana jest również jako teina, gdy źródłem jest herbata, guaranina z guarany, mateina z yerba mate.
    Historia kawy ma swoje początki w IX wieku n.e. W tym czasie ziarna kawy były dostępne tylko w ich pierwotnym miejscu występowania – na terenie Etiopii.
    Zgodnie z popularnym podaniem chińskim, cesarz Shennong, mający panować około 3000 p.n.e., przypadkowo odkrył właściwości herbaty, gdy kilka liści pobliskiego drzewa spadło do gotującego się wrzątku, dając w efekcie orzeźwiający i pokrzepiający napój.
    Kofeina została wyizolował po raz pierwszy przez chemika Friedricha Ferdinanda Rungego w 1819 roku.
    Obecnie światowe spożycie kofeiny szacuje się na poziom około 120 000 ton rocznie.

    Image

    Image
  • Reklama
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Rośliny stosowane w schorzeniach reumatycznych

    Choroby reumatyczne potocznie zwane reumatyzmem stanowią grupę chorób charakteryzujących się przewlekłymi zmianami zapalnymi w obrębie tkanki łącznej, spowodowanymi najczęściej reakcją autoimmunologiczną.



    Grupa chorób reumatycznych objawia się często zmianami chorobowymi w stawach i kościach, dając objawy bólowe i w skrajnych przypadkach ograniczenie ruchomości stawów, aż do całkowitego ich usztywnienia.

    Choroby reumatyczne podzielić możemy na zapalne oraz niezapalne. Do pierwszej grupy należą min: reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz toczeń rumieniowaty. Wśród niezapalnych najczęściej spotykana jest choroba zwyrodnieniowa stawów. Chociaż podobnie jak artretyzm choroby reumatyczne dotyczą nieprawidłowości w funkcjonowaniu stawów nie należy mylić tych schorzeń. Dolegliwości reumatyczne dotyczą, bowiem tkanek miękkich: mięśni, ścięgien, nerwów.

    Ponieważ pod potoczną nazwą reumatyzmu kryje się wiele dolegliwości trudno jednoznacznie określić czynniki sprzyjające ich powstaniu. Z pewnością zdrowiu nie służy:

    zbyt duże obciążanie stawów
    częste marznięcie
    przebywanie w wilgotnym środowisku
    bagatelizowanie innych chorób, np. anginy


    W przypadku chorób wywołanych niewłaściwie skomponowaną dietą, alergenami mogą być te same składniki pokarmowe, które wywołują katar sienny czy astmę.

    Objawy chorób reumatycznych

    Objawy chorób reumatycznych można podzielić na ogólne, czyli dotyczące całego organizmu oraz dolegliwość w obrębie poszczególnych narządów.

    Do pierwszej grupy zliczy można:

    utratę masy ciała
    gorączkę
    ogólne osłabienia


    W obrębie narządów zaobserwować można:


    ból i zniekształcenie stawów
    trudności w poruszaniu kończynami


    Dolegliwości zwiastujące chorobę mogą być bardzo różne, np. bóle w okolicy kręgosłupa i kości biodrowej mogą być objawami zapalenia kręgosłupa. Reumatoidalne zapalenie stawów poprzedzają przykurcze palców dłoni spowodowane zmianami w obrębie stawów.

    Choroby reumatyczne należą do najczęstszych dolegliwości. Postawienie diagnozy przez lekarza, dla pacjentów zgłaszających się z bardzo typowymi objawami chorób reumatycznych nie jest trudne. Dla pewności przeprowadza się jednak liczne badania, należą do nich: badanie rentgenowskie, tomografia komputerowa, USG. Pomoce jest też wykonanie badania krwi, gdyż zmianom reumatycznym często towarzyszy podwyższone OB, niedokrwistość i obniżony poziom białych krwinek. W krwi chorych na reumatoidalne zapalenie stawów stwierdza się również występowanie tzw. czynnika reumatycznego. Jest to przeciwciało wytworzone przeciwko własnej gammaglobulinie.

    Leczenie

    Leczenie chorób reumatycznych polega na łagodzeniu objawów. Ważnym elementem łagodzenia dolegliwości reumatycznych jest odpowiednia dieta. Do codziennego jadłospisu warto włączyć ryby morskie takie jak: tuńczyk, makrela, łosoś, które są cennym źródłem wielonasyconych kwasów tuszowych omega-3, korzystnie wpływających na funkcjonowanie mózgu i kondycję stawów. Ryby morskie zawierają też dobrze przyswajalne białko, wapń i potas. Działające przeciwzapalnie kwasy omega-3 występują też w oleju lnianym, orzechach włoskich i oliwnie z oliwek.

    Dietę warto wzbogacić również o produkty zawierające kolagen, który regeneruje uszkodzone kości i stawy. Do najczęściej podawanych leków należą niesteroidowe środki przeciwzapalne, stosuje się też leki przeciwbólowe oraz spowalniające rozwój choroby. W leczeniu reumatoidalnego zapalenie stawów popularne są też preparaty zwierające sole złota.

    W przypadkach, w których zmiana nawyków żywieniowych i zażywanie leków nie wystarczają konieczna jest interwencja chirurgiczna. W przywracaniu sprawności pomocna bywa też rehabilitacja. Stosowane powszechnie silnie działające preparaty syntetyczne dają jednak wiele skutków niepożądanych, dlatego leki roślinne stanowią doskonałą i bezpieczniejszą formę terapii wspomagającej. W leczeniu chorób reumatycznych stosuje się przede wszystkim zioła o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbólowych, a wśród nich najistotniejsze znaczenie mają surowce zawierające związki, które są pochodnymi kwasu salicylowego. Równie skuteczna może okazać się fitoterapia zewnętrzna. Polecane są środki rumieniące, wywołujące przekrwienie tkanek, uczucie ciepła i łagodzące ból. Do roślin wykazujących takie działanie należą: gorczyca biała, arnika górska, wiązówka błotna oraz wierzba biała.

    W celu uniknięcia chorób reumatycznych należy prowadzić aktywny tryb życia, nie obciążać stawów. W okresie jesieni i zimny warto pamiętać o ubraniu adekwatnym do pogody. Jako, że zmiany reumatyczne mogą być powikłaniami po innych niedoleczonych chorobach np. anginie.

    Gorczyca biała

    Gorczyca biała (Sinapis alba), gorczyca jasna to pospolita przyprawowa roślina jednoroczna należąca do rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Nazywana była też ognichą. Pochodzi z południowej Europy, ale w stanie zdziczałym występuje powszechnie, również w Polsce.

    Łodyga gorczycy jest prosto wzniesiona, rozgałęziona i szorstko owłosiona, dochodzi do 0,6 metra wysokości. Liście są ogonkowe, naprzemianległe, słabo owłosione i wszystkie, włącznie z górnymi, pierzastodzielne, o działkach nierówno i tępo ząbkowanych. Kwiaty gorczycy są pachnące, złocistożółte, o czterech działkach kielicha i czterech płatkach korony ułożonych na krzyż oraz sześciu pręcików (cztery dłuższe i dwa krótsze) oraz jeden słupek. W czasie kwitnienia wierzchołek kwiatostanu przypomina baldachogrono i ma na obwodzie kwiaty w pełni rozwoju, a w środku kwiaty najmłodsze i pączki kwiatowe.

    Gorczyca biała kwitnie od końca maja do początku sierpnia. Roślina miododajna. Owoce to krótkie okrągławe łuszczyny, mocno odchylone na zewnątrz i szorstko owłosione. Dojrzałe łuszczyny pękają, odsłaniając błoniastą przegrodę, do której po obu stronach są przymocowane nasiona. Są one okrągłe, koloru jasnożółtego, dojrzałe bardzo łatwo się osypują.

    Surowcem zielarskim są nasiona gorczycy białej - Semen Sinapis albae (Semen Erucae). Zawierają protoalkaloid synapinę oraz glikozyd izotiocyjanianowy synalbinę (od 2 do 3%), który rozkłada się do glukozy, kwaśnego siarczanu potasu i izotiocyjanianu allilu, który jest podstawą olejku gorczycznego (Oleum Erucae), z nasion można otrzymać go od 20 do 30%.

    Charakteryzuje się on ostrym, piekącym smakiem i zapachem, który pobudza wydzielanie soku żołądkowego i poprawia trawienie. Wodny wyciąg stosuje się w chorobach przewodu pokarmowego, nieżycie żołądka i jelit, zaparciach i niestrawności. Medycyna ludowa traktuje gorczycę białą jako ziele "promieniujące", dlatego zaleca przykładanie poduszek gorczycowych (woreczek wypełniony nasionami) do miejsc z bólami reumatycznymi i bolących stawów.

    Arnika górska

    Arnika górska (Arnica montana L.), kupalnik górski, pomórnik górski, tranek górski to gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje na terenach górskich i podgórskich niemal całej Europy. W Polsce występuje w Karpatach, Bieszczadach, Sudetach, na Pomorzu, Suwalszczyźnie i Śląsku.

    Łodyga jest zielona, krótko omszona, prosta, osiąga 15-60 cm wysokości, wyrastająca z krótkiego kłącza. Na szczycie łodygi znajduje się jeden koszyczek i dwa po bokach. Liście są całobrzegie lub ząbkowane. Kwiaty są złotożółte lub pomarańczowożółte, zebrane w koszyczki o średnicy 6-8 cm. Dno koszyczka jest owłosione, zaś jego okrywa gruczołkowato owłosiona. Kwiaty środkowe rurkowate, obupłciowe, brzeżne nibyjęzyczkowe o trzech ząbkach. Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. W Czerwonej księdze roślin i grzybów Polski jest umieszczona w grupie gatunków narażonych na wyginięcie.

    Surowcem zielarskim są koszyczki arniki (Anthodium Arnicae) pozyskiwane z upraw. Arnika zawiera flawonoidy, laktony seskwiterpenowe (helenalina, dwuhydrohelenalina), trójterpeny, olejek eteryczny, irydoid, fenolokwasy wolne i związane, aminy oraz fitosterole.

    Arnikę stosuje się zewnętrznie na krwiaki, stłuczenia, obrzęki pourazowe, oparzenia, ukąszenia owadów a także to płukania jamy ustnej. Koszyczki kwiatowe mają liczne substancje czynne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwreumatycznym i antyseptycznym. Stosowana wewnętrznie wzmacnia i uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, działa przeciwzakrzepowo oraz poprawia krążenie krwi. Okłady z naparów, odwarów i rozcieńczonej nalewki zmniejszają obrzęki i bolesność po urazach, stosuje się je również w przypadku krwiaków, skręceń, kontuzji, zwichnięć, dolegliwości reumatycznych mięśni i stawów.

    Wiązówka błotna

    Wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) to gatunek byliny należący do rodziny różowatych. Jest gatunkiem eurosyberyjskim, występuje w strefie klimatu oceanicznego, od niżu aż po wysokie położenia górskie. W Polsce jest rośliną pospolitą, miejscami występuje bardzo licznie. Łodyga jest wzniesiona, prosta, naga i sztywna, górą rozgałęziająca się. Osiąga wysokość do 150 cm, łatwo łamie się. Liście wiązówki są przerywano nieparzysto-pierzaste, pofałdowane, posiadające półokrągłe, ząbkowane przylistki częściowo zrośnięte z łodygą. Listki główne są szerokojajowate, listek szczytowy jest znacznie większy, szeroki. U roślin rosnących w zbiorowisku muraw na niżu jest on zwykle dłoniasto trójklapowy, u roślin rosnących w wilgotnych lasach pięcioklapowy. Wszystkie listki są podwójnie ząbkowane, na górnej stronie ciemnozielone i nagie. Spodem są jaśniejsze, mniej lub bardziej filcowane. Kwiaty wiązówki są drobne, żółtobiałe, tworzą na wierzchołku łodygi dużą wierzchotkę dwuramienną. Owoc to spiralnie skręcona, brunatna, jednonasienna niełupka.

    Surowcem zielarskim są kwiaty (Flos ulmariae) zawierają olejki eteryczne, flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne, sole mineralne i glikozydy fenolowe (spireina, salicyna). Ma właściwości przeciwgorączkowe (dzięki zawartości salicyny), napotne, moczopędne i przeciwreumatyczne. Napar używany jest do leczenia przeziębień, chorób górnych dróg oddechowych, pomocniczo przy grypie i chorobach reumatycznych, zwykle w mieszance z innymi ziołami; czarnym bzem, korą wierzby, liśćmi brzozy.

    Wierzba biała

    Wierzba biała, wierzba srebrna, wierzba pospolita (Salix alba L.) to gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych. Występuje w Europie i Azji. Nie występowała w Skandynawii, Irlandii i Szkocji, ale została tam sprowadzona i jest sadzona jako roślina ozdobna. W Polsce pospolita na całym terytorium.

    Drzewo osiągające wysokość do 30 m. Korona szerokorozłożysta. Często w pniu starszych drzew występują spróchniałe dziuple. Drzewo szybko rosnące i dość krótkowieczne. Gałęzie giętkie. Kora wierzby jest szarobrunatna, popękana. Drewno bardzo miękkie i łatwo próchniejące. Roczne gałązki są cienkie, młode pędy i pączki są owłosione. Liście są wąskie, lancetowate o długości ok. 10 cm. Młode liście obustronnie jedwabiście owłosione, starsze tylko na spodniej stronie. Górna strona liści ciemnozielona, spodnia srebrzysta. Jest rośliną dwupienną, kwiaty zebrane w kwiatostany zwane kotkami, lub zwyczajowo baziami. Owoc to filcowato owłosiona szara torebka. Nasiona bardzo drobne z pęczkiem srebrnych włosków, rozsiewane przez wiatr.

    Rośnie przede wszystkim w lasach łęgowych wzdłuż rzek, często tworząc tam wraz z topolami duże skupienia. Preferuje okresowo zalewane, piaszczyste gleby. Występuje również wzdłuż dróg, nad stawami. Często jest sadzona. Dochodzi w górach do wysokości ok. 800 m. n. p. m.

    Wierzba biała jest rośliną lecznicza. Surowcem zielarskim jest kora (Cortex Salicis) zawiera flawonoidy, kwasy organiczne oraz glikozydy. Najważniejszym z nich jest glikozyd fenolowy – salicyna. Korę zbiera się z 2 – 3 letnich gałęzi wczesną wiosną, gdy ruszają soki i łatwo jest ją oddzielić od drewna.

    Do celów leczniczych wykorzystywana może być również kora wierzby kruchej, wierzby purpurowej, wierzby pięciopręcikowej i wierzby wiciowej. Salicyna ma silne działanie przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i ściągające. Wykorzystywana jest przy takich dolegliwościach i chorobach, jak: ból głowy, przeziębienie przebiegające z gorączką, różne choroby reumatyczne, miażdżyca. Obecnie już nie pozyskuje się do celów leczniczych kory wierzby, gdyż jest zastępowana syntetycznie produkowanym kwasem acetylosalicylowym. W medycynie ludowej wykorzystywano korę wierzby również do leczenia nerwobólów i jako środka ułatwiającego zasypianie i uspokajającego.

    Okład z kwiatów arniki górskiej

    Składniki:

    Kwiaty arniki 2,0

    Woda 100,0

    Kwiaty arniki zalewamy wrzątkiem. Odstawiamy na 10-15 min, a następnie przecedzamy. W ostudzonym naparze zanurzamy lnianą ściereczkę i przykładamy na bolące miejsca. Okłady należy pozostawić na ok. 2. godziny.

    Napar z kwiatów wiązówki błotnej

    Składniki:

    Kwiaty wiązówki błotnej 30,0

    Woda 400,0

    Wysuszone i rozdrobnione kwiaty zalewamy gotującą wodą.

    Odstawiamy na 15 min, po czym przecedzamy. Pijemy 1/2 szklanki 3 razy dziennie.

    Napar z kory wierzby

    Składniki:

    Kora wierzby 5,0

    Woda 100,0

    Wysuszoną i rozdrobnioną korę zalewamy gotującą wodą.

    Odstawiamy na 20 min, po czym przecedzamy. Przy ostrych bólach przyjmujemy od 2,5 do 4,5 szklanki w dawkach podzielonych na cały dzień.

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Surowce roślinne stosowane w okresie klimakterium

    Klimakterium, czyli przekwitanie jest fizjologicznym etapem w życiu każdej kobiety między 45. a 50. rokiem życia.

    U podstawy tego zjawiska leży osłabienie czynności rozrodczej i wegetatywnej jajników oraz pojawiają się dolegliwości somatyczne, hormonalne oraz psychiczne, które niekiedy mogą być bardzo dokuczliwe.

    Klimakterium dzielone jest na okres premenopauzalny poprzedzający wystąpienie ostatniej miesiączki, okres okołomenopauzalny z ostatnim krwawieniem miesięcznym oraz okres postmenopauzalny. Obecnie ostatnia miesiączka wstępuje średnio w wieku około 50 lat, a w związku z wydłużeniem średniej długości życia kobiety w Polsce do około 75 lat, na okres po menopauzie przypada 1/3 okresu jej życia.

    Okres premenopauzalny

    W okresie premenopauzalnym na skutek zakłócenia funkcjonowania osi podwzgórze - przysadka - jajniki i pojawiającej się niestabilności hormonalnej stopniowo ustaje czynność rozrodcza oraz wydzielnicza jajników. W okresie tym obserwuje się postępujące zmniejszanie się wydzielania steroidów, początkowo głównie progesteronu, a następnie estradiolu, co związane jest z zaburzeniem dojrzewania pęcherzyków. Wynikające stąd zaburzenie regularności wydzielania estradiolu powodować może: cykle bazowulacyjne, nieprawidłowe krwawienia miesięczne, wzrost przepuszczalności naczyń i zaostrzenie się objawów zespołu przedmiesiączkowego, wzrost aktywności mitotycznej komórek gruczołu sutkowego i endometrium oraz pojawienie się charakterystycznego śluzu szyjkowego.

    Okres okołomenopauzalny

    Menopauza to ostatnia miesiączka w życiu kobiety, po której przez 12 miesięcy nie występują krwawienia. Ustala się wówczas stan równowagi hormonalnej charakteryzujący się: spadkiem stężenia estradiolu i zwiększeniem stężenia gonadotropin przysadkowych. Zmieniony poziom hormonów może przebiegać bezobjawowo. W niektórych przypadkach powodować może niekorzystne objawy kliniczne jak: uderzenia gorąca, zaburzenia naczynioruchowe, niewielkie zaburzenia psychiczne, bóle głowy, zmęczenie, wyczerpanie, zaburzenia czucia rąk, przybór masy ciała.

    Najczęstszą dolegliwością zgłaszaną przez pacjentki w wieku menopauzalnym są zaburzenia naczynioruchowe objawiające się uderzeniami gorąca, nagłymi potami zwłaszcza nocnymi, zaczerwienieniem pojawiającym się na twarzy, szyi i torsie. Rzadszymi objawami na tym podłożu są: zaburzenia czucia rąk, bóle mięśniowe, mrowienie, kłucie w kończynach, bóle stawowe, zmęczenie oraz ból głowy. Mechanizm tych zaburzeń związany jest ze spadkiem stężenia estrogenów i wzrostem napięcia adrenergicznego, co wywołuje zaburzenia przepływu neurotransmiterów i termoregulacji.

    Dolegliwości te zazwyczaj ustępują samoistnie po kilku, kilkunastu miesiącach. Zaburzenia psychiczne okresu menopauzy to głównie: nerwowość, drażliwość, zespół depresyjny, bezsenność. Skóra, szczególnie twarzy jest bogata w receptory estradiolu. Spadek jego stężenia powoduje mniejszą syntezę kolagenu i zanik gruczołów łojowych, przez co skóra staje się sucha i cienka. Zwiększone wypadanie włosów związane jest również z niedoborem estrogenów i nadmiarem androgenów. Występuje atrofia sromu i pochwy. Objawia się zblednięciem skóry i śluzówki, zmniejszeniem ilości komórek glikogenowych oraz ilości bakteryjnej flory ochronnej. Powoduje to świąd, bolesność, podatność na zakażenia i stany zapalne, mogą pojawić się zaburzenia seksualne. Zaburzenia urologiczne wynikają z zaburzeń statyki miednicy mniejszej, atrofii tkanek trójkąta pęcherzowego, zwężenia odcinka dystalnego cewki moczowej oraz w wyniku zaburzeń funkcji zwieraczy.

    Kobiety w wieku menopauzalnym obarczone są większym ryzykiem zapadalności na choroby sercowo-naczyniowe w tym na zawał mięśnia sercowego. Powodem tego są zmiany metabolizmu lipidów tj. wzrost stężenia cholesterolu całkowitego, spadek frakcji HDL, zmiany czynników krzepnięcia i zwiększenie krzepliwości, otyłość i nadciśnienie.

    Jednym z groźniejszych powikłań menopauzy jest osteporoza (zrzeszotnienie kości) będąca przyczyną złamań nadgarstka, szyjki kości udowej i osiadania kręgosłupa. To fizjologiczne zjawisko utraty masy kostnej wynika ze starzenia się ustroju, jednakże zaburzenia hormonalne w menopauzie znacznie przyspieszają ten proces.

    Naturalne metody łagodzenia objawów menopauzy

    W okresie menopauzy na uderzenia gorąca, nadmierne pocenie się, kołatania serca, zaburzenia snu i koncentracji, osłabienie pamięci, oraz zmienność nastrojów skarży się ponad 85% Amerykanek i Europejek, lecz zaledwie tylko 30% Japonek. Różnica w odczuwalności objawów menopauzy (a także w zapadalności na choroby serca, osteoporozę, raka sutka, raka endometrium i szybkości procesów starzenia się skóry) wynikać może z odrębności kulturowych a także z różnic w sposobie odżywiania. Ponieważ klimakterium to nie choroba, nie można mówić o leczeniu, lecz jedynie o łagodzeniu przykrych symptomów, także za pomocą środków roślinnych.

    Jedną z najbardziej popularnych roślin stosowanych w tym celu jest soja zwyczajna. W aptekach dostępne są również preparaty z niepokalanka i pluskawicy. W łagodzeniu skutków klimakterium zaleca się stosowanie standaryzowanych preparatów dostępnych w aptekach i sklepach zielarskich.

    Soja zwyczajna

    Japońska dieta oparta jest w dużej mierze na spożywaniu soi. Zawarte w jej ziarnach fitoestrogeny równoważą niedobór estrogenów endogennych, których zmniejszony poziom występuje u kobiet w okresie menopauzy i powoduje opisane wyżej objawy.

    Soja zwyczajna (Glycine max syn. Soja hispida), soja owłosiona, soja uprawna oprócz fitoestrogenów zawiera również białka (ok. 40%) z kompletem egzogennych aminokwasów, nienasycone kwasy tłuszczowe, fosfor, wapń, żelazo, błonnik, flawonoidy, saponiny, cholinę, sitosterole, witaminy z grupy B, witaminę A, PP, E oraz lecytynę. Nasiona soi i olej sojowy działają przeciwmiażdżycowo, przeciwnowotworowo, przeciwzakrzepowo, przeciwzapalnie, regulują poziom cukru we krwi, uzupełniają poziom estrogenów, zapobiegają powstawaniu kamieni żółciowych i nerkowych, przeciwdziałają zaparciom.

    Fitoestrogeny to naturalne związki sterolowe o działaniu zbliżonym do estrogenu. Zaliczamy do nich: izoflawony (genistein i daidzeina - występujące głównie w ziarnach soi i innych strączkowych), lignany (występujące w nasionach zbóż), kumestany (z nasion słonecznika i kiełków fasoli). Działanie fitoestrogenów nie jest do końca zbadane. Uważa się, że mają one powinowactwo do receptorów estrogenowych organów efektorowych, a wiązanie z receptorem zależy od poziomu estrogenów endogennych i fitoestrogenów.

    Udowodniono, że zwiększona podaż izoflawonów zmienia wydzielanie endogennych hormonów. Zwiększa się również ilość białek wiążących hormony sterydowe. Zawarty w soi błonnik nasila motorykę przewodu pokarmowego co hamuje krążenie wątrobowo-jelitowe kwasów żółciowych - prekursorów endogennych estrogenów. Olej z nasion obniża poziom cholesterolu, stosuje się go zapobiegawczo i leczniczo, używany jest do odżywiania pozajelitowego. Lecytyna otrzymywana z soi leczy zaburzenia pamięci, osłabioną koncentrację, nadmierną pobudliwość, opóźnia procesy starzenia organizmu.

    Niepokalanek pieprzowy

    Niepokalanek pieprzowy (Vitex agnus-castus), krzew z rodziny werbenowatych z obszaru śródziemnomorskiego rosnący w stanie dzikim na stanowiskach wilgotnych, często sadzony jako krzew ozdobny. Osiąga wysokość do 5 metrów, ma liście dłoniastozłożone o zaostrzonych, lancetowatych z wierzchu zielonych listkach, pod spodem pokrytych białym kutnerem. Na końcach pędów tworzy gęste, kłosokształtne kwiatostany z drobnymi kwiatami barwy fioletowej. Owocem jest czerwonoczarny, mięsisty pestkowiec o średnicy 3 do 5 milimetrów. Owoce mają ostry smak i są używane jako namiastka pieprzu. Zawierają one olejek eteryczny, glikozydy irydoidowe i saponiny. Są surowcem do wytwarzania leków homeopatycznych stosowanych w leczeniu zaburzeń męskiej potencji. Niepokalanek występuje w Południowej Europie i w zachodniej Azji.

    Do celów leczniczych zbierane jest ziele i owoc niepokalanka - Herba et Fructus Agni casti (seu Herba et Fructus Viticis). Z surowców sporządzane są nalewka, ekstrakt i napar. Niepokolanaek zawiera glikozydy irydoidowe (agnozyd - 0,6%, eurostozyd - 0,07%, aukubinę - 0,3%), flawonoidy (kastycynę, witeksyna, orientyna, kempferol), alkaloidy (witycyna), olejek eteryczny - ok. 1,5% (sabinen - 22%, 1,8-cyneol - 20%, alfa-pinen - 6%, beta-pinen, linalol, mircen, kariofilen), seskwiterpeny, beta-sitosterol, beta-sitosterol-3-O-glikozyd, kwas kawowy, kwas hydroksybenzoesowy, diterpeny (witeksylakton = vitexilactone, 6ß,7ß-diacetoxy-13-hydroxy-labda-8, 14-diene, rotundifuran.

    Wykazuje działanie moczopędne, napotne, przeciwgorączkowe, rozkurczowe, regulujące układ dokrewny, antylaktogenne, odkażające, uspokajające, przeciwdepresyjne, żółciopędne. Hamuje wydzielanie prolaktyny. Pobudza receptory dopaminergiczne. Przywraca prawidłową równowagę hormonalną: progesteron-estrogeny. Zapobiega zmianom zwłóknieniowym piersi. Zapobiega i leczy endometriozę (zapalenie błony śluzowej macicy). Znosi zespół napięcia przedmiesiączkowego. Stabilizuje cykl menstruacyjny. Usuwa przykre objawy przekwitania związane z zaburzeniami hormonalnymi na osi: podwzgórze-przysadka-jajnik oraz niedoborem progesteronu. Obniża stężenie cholesterolu we krwi.

    Pluskwica groniasta

    Pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa Nutt.), świecznica groniasta to gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Jest to zimotrwała bylina występująca w Ameryce Północnej. Uprawiana jako roślina ozdobna i zielarska. Pluskawica jest obficie ulistniona i dorasta do 2 m wysokości. Liście są klapowane, dłoniastowcinane. Kwiaty są drobne kremowobiałe, o zmiennej liczbie działek kielicha (od 3 do , silnie pachnące, tworzą dość gęste grono, nie rozwijają sie jednocześnie - tworzą efekt "płonącej świecy", skąd nazwa pospolita (świecznica), kwitnie w sierpniu-wrześniu. Kwiatostany osiągają 50-60 cm długości.

    Surowcem zielarskim jest korzeń pluskwicy groniastej - Cimicifugae radix. Surowiec pozyskiwany ze stanu naturalnego lub uprawy. Korzeń pluskwicy zawiera glikozydy triterpenowe (m. in. akteinę, cimifuginę, deoksydinę), glikozydy goryczowe (najważniejszy to ranunku***na, która w czasie suszenia przechodzi w anemoninę). Ponadto korzeń zawiera, żywice, kwas salicylowy i izoflawony. Korzeń ma działanie rozkurczowe i przeciwzapalne. Działa również na kobiecy układ rozrodczy, aktywizując działanie żeńskich hormonów płciowych. Jednocześnie ma działanie estrogenne - łagodzące objawy menopauzy. Związkami odpowiedzialnymi za estrogenie działanie korzenia są głównie glikozydy trój terpenowe, które przyczyniają się do złagodzenia objawów związanych z klimakterium, takich jak: zlewne poty, uderzenia gorąca, nadmierna nerwowość i chwiejność emocjonalna. Korzeń pluskawicy groniastej jest starym lekiem Indian zamieszkujących Kanadę, którzy stosowali go w przypadku ukąszeń węży i dla ułatwienia porodu. Obecnie jest on używany przy dolegliwościach związanych z klimakterium, a także w zespole napięcia przedmiesiączkowego i zaburzeń miesiączkowania.

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Terapia ziołowa w stanach zapalnych dróg moczowych

    Medycyna naturalna może skutecznie pomóc w walce z infekcjami układu moczowego.

    Układ moczowy jest to układ składający się z nerek oraz dróg wyprowadzających mocz: kielichów i miedniczek nerkowych, moczowodów, pęcherza oraz cewki moczowej. Układ moczowy ułatwia nam wydalanie zbędnych substancji z organizmu, np. mocznika i soli mineralnych.

    W kłębuszkach nerkowych nerki powstaje mocz pierwotny wydalany później przez moczowody, pęcherz i cewkę. U człowieka dobowy przepływ moczu pierwotnego przez nerki wynosi średnio 170 l, z czego (w wyniku przesączania i filtrowania w nerkach) wydalane jest średnio 1,5 l. Układ moczowy składa się z nerek, które są narządem parzystym, wytwarzającym mocz, oraz z dróg wyprowadzających mocz: kielichów i miedniczek nerkowych, moczowodów, pęcherza i cewki moczowej.

    Nerki

    Głównym zadaniem nerek jest zabezpieczenie stałości środowiska wewnętrznego organizmu poprzez wydalanie nadmiaru wody, soli mineralnych i innych substancji zbędnych lub szkodliwych dla zdrowia, które powstają podczas procesów metabolicznych albo są przyjmowane np. wraz z pokarmem (dotyczy to również np. silnie toksycznych leków). Nerki są odpowiedzialne za zachowanie stałej objętości, ciśnienia osmotycznego oraz składu elektrolitowego płynów ustrojowych.

    Nerki położone są zaotrzewnowo na tylnej ścianie jamy brzusznej, na wysokości XII kręgu piersiowego i III kręgu lędźwiowego kręgosłupa. W zależności od pozycji ciała i fazy oddechowej nerki zmieniają swoje położenie, ale zmiana ta nie powinna być większa niż wysokość jednego kręgu, tj. ok. 2-3 cm. Przeciętne wymiary nerek wynoszą 12 x 7 x 3 cm, a ciężar od 120 do 170 g - w zależności od masy ciała. Od tyłu nerki przylegają do przepony oraz mięśni tylnej ściany jamy brzusznej. Od przodu nerka prawa sąsiaduje z wątrobą, ze środkowym odcinkiem dwunastnicy, z częścią wstępującą jelita grubego i z pętlami jelita biodrowego. Nerka lewa natomiast przylega do trzonu trzustki, tylnej ściany żołądka, pętli jelita cienkiego.

    Nerka ma kształt fasoli. Od strony przyśrodkowej (od kręgosłupa) wnikają do niej naczynia krwionośne i limfatyczne oraz nerwy. Znajduje się tutaj również miedniczka nerkowa i początkowy odcinek moczowodu. Miąższ nerki składa się z zewnętrznej części korowej i wewnętrznej rdzeniowej. Część rdzeniowa składa się z tzw. piramid, pomiędzy które wnikają tzw. kolumny Bertina, stanowiące część korową nerki. Część korowa stanowi około 3/4, a rdzeniowa 1/4 miąższu nerki.

    Drogi moczowe

    Drogi wyprowadzające mocz składają się z kielichów nerkowych, które, łącząc się ze sobą, tworzą miedniczkę nerkową. Z miedniczek nerkowych mocz spływa do parzystych moczowodów, a dalej do pęcherza moczowego, znajdującego się w miednicy małej. Pęcherz jest zbiornikiem opróżnianym w miarę potrzeby i zależnie od naszej woli. Mocz wypływa z pęcherza na zewnątrz przez cewkę moczową.

    Pęcherz moczowy

    Pęcherz moczowy jest dobrze umięśnionym, rozciągliwym i sprężystym zbiornikiem o objętości około 400-700 ml. Po wypełnieniu pęcherza moczem dochodzi do wzrostu ciśnienia w jego wnętrzu, drażnienia zakończeń nerwów czuciowych i pojawienia się zjawiska zwanego parciem. Następnie występuje skurcz mięśnia wypierającego oraz rozkurcz zwieraczy i mocz wypływa przez cewkę na zewnątrz. Objętość dobowa moczu w warunkach prawidłowych wynosi około 1,0-3,0 litra.

    Infekcje

    Na infekcje dróg moczowych niemal ośmiokrotnie częściej zapadają kobiety. Z badań wynika, że ok. 30% kobiet przynajmniej raz doświadczyło tego typu dolegliwości. Niejednokrotnie są to choroby nawracające. W lżejszych przypadkach, gdy nie jest konieczne zażycie antybiotyku, pomocne mogą okazać się zioła. Działanie związków roślinnych (zwykle flawonoidów) na drogi moczowe polega na usuwaniu wody poprzez zwiększenie przepływu krwi przez nerki. Powoduje to wzrost ilości wydalanego moczu bez zakłócania gospodarki elektrolitowej. Te właściwości surowców roślinnych wykorzystuje się przy łagodnym upośledzeniu wydalania moczu, zmniejszonym wydalaniu kwasu moczowego i moczanów oraz infekcjach bakteryjnych dróg moczowych. Zwiększenie ilości moczu ułatwia także pozbywanie się z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. Proces ten jest efektywny, gdy w roślinach występują związki fenolowe, które usuwają toksyny z organizmu. Zwiększenie ilości wypijanych płynów i działanie moczopędne roślin nasila przepływ moczu, co z kolei utrudnia tworzenie złogów w układzie moczowym i usuwa z niego bakterie. Roślinne leki moczopędne wykorzystywane są także pomocniczo z leczeniu stanów reumatycznych, niektórych chorób skóry, przy nadciśnieniu i łagodnej niewydolności układu sercowo-naczyniowego.

    Skrzyp polny

    Skrzyp polny (Equisetum arvense), skrzyp kartoflowy, jodełka, koński ogon, sosenka, jedlinka polna to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny skrzypowatych. Występuje głównie w Europie, w Polsce jest rośliną bardzo pospolitą na terenie całego kraju, aż po niższe położenia górskie. Ma dwa rodzaje pędów wyrastających z podziemnych rozłogów. Wczesną wiosną w marcu lub w kwietniu, wyrastają pędy zarodnikowe, nierozgałęzione, żółtobrunatne, zakończone kłosem z saprofitami osiągające ok. 25 cm długości. W maju pojawiają się zielone, szorstkie w dotyku pędy płonne o wysokości do 40 cm, o wydłużonych odcinkach między węzłami i z pędami bocznymi wyrastającymi okółkowo z węzłów. Przy pocieraniu roślina wydaje charakterystyczne skrzypienie. Kłącze jest długie, czołgające się, brunatnego koloru. Występują na nim bulwy pędowe, zawierające substancje zapasowe, z których roślina czerpie wczesną wiosną składniki potrzebne do wytworzenia pędu zarodnionośnego jeszcze przed rozpoczęciem fotosyntezy. Zwalczanie tego chwastu jest trudne, gdyż jego korzenie ułożone są piętrowo nawet poniżej 2 m głębokości i podzielone nawet na małe kawałki zakorzeniają się i wydają nowe pędy.

    Surowcem zielarskim jest ziele (Herba Equiseti) z pędów płonnych zawiera duże ilości rozpuszczalnej w wodzie krzemionki (10%), flawonoidy, kwasy organiczne, saponiny, witaminę C, sterole i sole mineralne. Skrzyp przede wszystkim wykazuje działanie remineralizujące, dostarczające organizmowi niezbędnych jonów oraz mikroelementów. Posiada również właściwości moczopędne i przeciwzapalne. Krzemionka w nim zawarta zapobiega tworzeniu się kamieni w układzie moczowym oraz miażdżycy. Odgrywa rolę regulacji przemiany materii, wpływa na stan błon śluzowych. Wewnętrznie stosowany przy schorzeniach dróg moczowych, zewnętrznie przy stanach zapalnych. Przy dłuższej kuracji należy podawać jednocześnie witaminę B1, gdyż skrzyp zmniejsza jej stężenie w organizmie. Ziele skrzypu zalecane jest również dzieciom cierpiącym na nieżyty oskrzeli i astmę oskrzelową.

    Brzoza brodawkowata

    Brzoza brodawkowata (Betula verrucosa syn. Betula pendula), brzoza zwisła jest drzewem liściastym z rodziny brzozowatych występuje w stanie dzikim w strefach umiarkowanej, borealnej i arktycznej Europy, Azji i Ameryce Północnej. Liście opadają na zimę, są skrętoległe, pojedyncze, ogonkowe, zwykle jajowate, rzadziej okrągławe, piłkowane, wyjątkowo słabo klapowane. Zazwyczaj nagie, tylko wiosną nieco lepkie. Jesienią obierają żółte zabarwienie. Kwiaty są zabrane w kotkowate kwiatostany. Kwiaty męskie są siedzące, wykształcone już jesienią i zimujące, nie okryte łuskami. Pylniki bez włosków na szczycie. Kwiaty żeńskie na szypułkach, umieszczone na bocznych krótkopędach, przez zimę ukryte są w pąkach, rozwijają się na wiosnę wraz z liśćmi. Kwitnie od kwietnia do maja. Owoce to drobne orzeszki opatrzone dwoma błonkowatymi skrzydełkami (czasem niepozornymi), osadzone w kątach trójklapowych łusek, które odpadają wraz z dojrzałymi owocami - cały kwiatostan rozsypuje się.

    Brzoza jest rośliną leczniczą. Surowcem leczniczym są: liście (Folium Betulae), pączki (Gemmae Betulae), kora (Cortex Betulae), świeży sok (Succus Betulae recens). Liście zawierają związki flawonoidowe, garbniki, saponiny, olejki eteryczne, kwasy organiczne, żywice, sole mineralne, witaminę C, trójterpeny (betulinę). Pączki brzozy zawierają flawonoidy, saponiny, olejki eteryczne. Kora brzozy zawiera trójterpeny (betulinę, kwas betulinowy), garbniki, saponiny. Sok brzozowy zawiera cukry, kwasy organiczne, aminokwasy, garbniki, sole mineralne. Brzoza działa moczopędne, odkażająco, przeciwreumatyczne i napotne. Poprawia także przemianę materii i działają odtruwająco na układ krwionośny. Napary z liści stosuje się w chorobach nerek i pęcherza, wątroby oraz skóry, w gośćcu, w skazie moczanowej, schorzeniach reumatycznych, przy osłabieniu. Napary z pączków pomagają w schorzeniach dróg moczowych, zapaleniu węzłów chłonnych. Odwarów z kory używa się przy chorobach skórnych, kamicy moczowej i żółciowej, obrzękach, niewydolności krążenia oraz osłabieniu. Zewnętrznie brzozę stosuje się w zapaleniu węzłów chłonnych, łuszczycy i do kąpieli przy schorzeniach skórnych.

    Nawłoć pospolita

    Nawłoć pospolita (So***go virga-aurea), złota rózga należy do rodziny Compositae.

    Jest byliną kłączastą. W pierwszym roku wyrastają z kłącza różyczki liści, a dopiero w drugim roku pojawiają się pojedyncze łodygi wyrastające do 90 cm wysoko. Liście dolne odziomkowe, brzegi mają piłkowane, eliptyczne i długie, zwężają się w oskrzydlony ogonek, zaś górne są siedzące, lancetowate i ostre. Z kątów liści górnej łodygi wyrastają koszyczki żółtych kwiatów o podłużnym kielichu.

    Surowcem zielarskim jest ziele nawłoci (Herba So***ginis virgaureae), stanowiące górne części ukwieconych pędów wraz z liśćmi i kwiatami. Surowiec nawłoci zawiera olejek lotny, flawonoidy, m.in. rutynę, dużo garbników, śluz, kwasy organiczne, żywice i saponiny. Dzięki obecności flawonoidów i saponin działa moczopędnie, a ze względu na obecność dużej ilości garbników i częściowo fenolokwasów działa ściągająco na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a także przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, a nawet przeciwkrwotocznie zapobiegając nadmiernej łamliwości naczyń włosowatych. Napar stosuje się w przypadkach zapalenia pęcherza moczowego łagodząc bolesne oddawanie moczu, a także w stanach zapalnych i zakażeniach dróg moczowych bakteriami odpornymi na antybiotyki, w niektórych schorzeniach nerek, kamicy nerkowej i pęcherzowej, skazie moczanowej oraz pomocniczo w artretyzmie i gośćcu. Ponadto surowiec ma zastosowanie w nieżytach przewodu pokarmowego, nadmiernej fermentacji jelitowej, drobnych krwawieniach w przewodzie pokarmowym i biegunkach, zwłaszcza u dzieci.

    Napar z ziela nawłoci

    Składniki :

    Ziele nawłoci 15,0

    Woda 200,0


    15,0 g ziela zalać 200,0 g wrzątku. Odstawić na 15-20:.minut do naciągnięcia i ostudzenia, przecedzić i pić 3 razy dziennie po l/3 szklanki i 20 minut przed jedzeniem.

    Napar z ziela skrzypu polnego

    Składniki :

    Ziele skrzypu polnego 5,0

    Woda 200,0

    Wysuszone ziele zalewamy gorącą wodą. Podgrzewamy 10 min, utrzymując stan delikatnego wrzenia. Studzimy i przecedzamy. Pijemy 1 szklankę 3 razy dziennie.

    Napar z liści brzozy

    Składniki :

    Liście brzozy 10,0

    Woda 200,0

    Wysuszone i rozdrobnione liście zalewamy gorącą wodą. Podgrzewamy 10 min, utrzymując stan delikatnego wrzenia. Studzimy i przecedzamy. Pijemy 1 szklankę 1-2 razy dziennie.

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Leczymy hemoroidy ziołami

    Hemoroidy to gęsty splot naczyń w błonie śluzowej odbytnicy. Termin ten pochodzi z greki (hemoroides) i oznacza przepływ krwi. Zadaniem tego splotu jest uszczelnianie odbytnicy razem z wewnętrznym i zewnętrznym zwieraczem odbytu. Splot znajduje się ok. 3-4 cm powyżej odbytu w kanale odbytu i normalnie nie można go wyczuć palcem podczas badania.

    O występowaniu hemoroidów medycyna mówi dopiero wówczas, gdy w splocie naczyń dochodzi do zatrzymania krwi i nie może ona swobodnie znaleźć ujścia. Skutkiem tego powstają małe guzkowate wypukłości w błonie śluzowej. Wówczas mówimy o hemoroidach, czyli inaczej guzkach krwawniczych lub żylakach odbytu, jako chorobie będącej objawem zaburzeń ze strony układu krążenia. Jest ona związana z niewydolnością żylną, stanami zapalnymi żył, nadciśnieniem w żyle wrotnej i zaburzeniami krzepliwości.

    Typowe objawy choroby hemoroidalnej to:

    świąd;
    pieczenie;
    sączenie, pozostawianie śladów stolca, jasnoczerwone ślady krwi na stolcu i papierze toaletowym lub bieliźnie;
    a także uczucie niekompletnego wypróżnienia.

    Najczęściej występuje kilka objawów łącznie, które dla pacjenta są bardzo nieprzyjemne i mogą znacznie obniżyć komfort życia osoby dotkniętej tą chorobą. Dolegliwości nasilają się przy znacznym powiększaniu żylaków lub ich wypadnięciu z odbytu. Nieleczone wypadnięcie hemoroidów przechodzi w postać przewleką. Mięśnie są stale napięte, co powoduje wrażenie wilgotności w okolicy odbytu i nieznaczne bóle. W obrębie guzków krwawniczych, które wypadły, może dojść do zakrzepicy, a w wyniku urazu lub po wypróżnieniu pokrywająca je błona śluzowa silnie krwawi.

    Czynnikami sprzyjającymi powstawaniu hemoroidów są:

    dieta uboga w błonnik;
    długotrwała praca w pozycji siedzącej lub stojącej;
    ciężka praca fizyczna wymagająca napinania mięśni;
    zbyt mało ruchu;
    częste zaparcia lub biegunki;
    ciąża i poród;
    podeszły wiek.

    Często pacjenci, ze wstydu i strachu przed badaniami, długo zwlekają z wizytą u lekarza. Tymczasem istnieją leki, także roślinne, które mogą zlikwidować lub przynajmniej złagodzić uporczywe dolegliwości. Niektóre związki naturalne, należące do saponin, flawonoidów, antocyjanów, kumaryn, garbników, śluzów roślinnych oraz terpenów działają przeciwzapalnie poprzez uszczelnianie ścian naczyń włosowatych, hamowanie powstawania substancji odpowiedzialnych za świąd, pieczenie i ból. Poprawiają też krążenie, wzmacniają ściany naczyń włosowatych, wpływają na krzepliwość krwi i ułatwiają oddawanie stolca, co łagodzi objawy.

    Nie wiadomo dokładnie, ile osób cierpi na opisane dolegliwości. Przypuszcza się, że co trzecia osoba po 30. roku życia sporadycznie lub często cierpi na hemoroidy. Wiadomo jednak, że znaczna część osób starszych dotknięta jest tą dolegliwością. Przyczyną krwawienia, bólu, świądu w okolicy odbytu nie zawsze muszą być hemoroidy. Skóra wokół ujścia odbytnicy jest bardzo wrażliwa. Łatwo dochodzi tam do podrażnień, skaleczeń lub zapalenia.

    W ten sposób może dojść np. do powstania szczeliny odbytu. Pod pojęciem tym rozumiemy głębokie pęknięcie lub owrzodzenie śluzówki odbytnicy, w którym w miarę upływu czasu może dojść do zapalenia. Szczelina może powodować ostry ból oraz często nieznaczne krwawienie. W okolicy odbytu dochodzi często także do powstania egzemy okołoodbytniczej (zapalna choroba skóry w okolicy odbytu) oraz łagodnych guzkowatych płatków skóry. Przy częstym występowaniu i utrzymywaniu się dolegliwości w okolicy odbytu należy skonsultować się z lekarzem specjalistą. Za tymi objawami mogą kryć się także poważne schorzenia, co jednak zdarza się stosunkowo rzadko. Tylko badanie lekarskie może wykluczyć takie podejrzenie.

    Oczar wirginijski, orzech czarnoksięski (Hamamelis virginina) to krzew lub niewielkie drzewo z rodziny oczarowatych. Występuje we wschodnich stanach USA i w Kanadzie. W Polsce uprawiany jest w parkach i ogrodach do celów ozdobnych ze względu na żółte kwiaty, pojawiające się późną jesienią lub zimą.

    Jest rośliną leczniczą. Jako surowiec zielarski wykorzystywane są: kora i liście. W skład aktywnych związków naturalnych oczaru wchodzą: garbniki (elagotaniny i hamamelitany), flawonoidy, kwas galusowy i elagowy, leukoantocyjanidy oraz saponiny. Surowiec wykorzystywany jest do uszczelnienia naczyń krwionośnych, zmniejszenia kruchości kapilar, reguluje krążenie podskórne, działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwkrwotocznie.

    Zalecany jest w niewielkich ilościach w:

    nieżytach;
    niewielkich krwawieniach z układu pokarmowego i płuc;
    w przypadku występowania żylaków;
    zapaleniu błony śluzowej jelita grubego;
    biegunce;
    dyzenterii.

    Stosowany jako preparat do użytku zewnętrznego w postaci okładów, maści, żelu, destylatu – przyspiesza gojenie ran, pomaga zlikwidować opuchliznę wywołaną przez stłuczenia, obrzęki, ukąszenia owadów, oparzenia, zapobiega infekcjom oraz likwiduje negatywne skutki wpływu promieni UV.

    Stosuje się go w leczeniu:

    hemoroidów;
    w bólach reumatycznych stawów i kręgosłupa;
    w nadwyrężeniu i bólach mięśni.

    Oprócz tego oczar stosuje się w:

    miejscowych zapaleniach skóry i błon śluzowych;
    guzach krwawniczych;
    czyrakach;
    dolegliwościach żylakowych;
    upławach;
    niektórych egzemach;
    zmianach grzybiczych skóry;
    podrażnieniach skóry po depilacji i goleniu;
    do płukania jamy ustnej;
    pędzlowania dziąseł.

    Zwalcza bakterie gram dodatnie i gram ujemne. Pobudza ziarninowanie skóry.

    Kasztanowiec zwyczajny, kasztanowiec biały, kasztan gorzki (Aesculus hippocastanum L.) - gatunek drzewa z rodziny kasztanowcowatych. Pochodzi z Półwyspu Bałkańskiego, jednak udomowienie sprawiło, że w całej Europie spotyka się sztuczne nasadzenia, w tym także w Polsce. Dorasta do 25 m, ma gęstą, kopulastą lub niemal cylindryczną koronę. Liście są dłoniastozłożone z pięciu do siedmiu wydłużonych, odwrotnie jajowatych listków o długości do 25 cm. Duże pąki wydzielają lepką substancję. Kwiaty mają płatki białe z żółtymi lub czerwonymi plamkami u nasady. Zebrane w gęste, wiechowate, wzniesione kwiatostany o długości do 30 cm. Kasztanowiec kwitnie w maju. Kwitnienie kasztanowców zazwyczaj wiąże się z okresem zdawania matur. Owoce nazywane kasztanami, to kolczaste torebki o średnicy do 6 cm. Owocuje we wrześniu i październiku. Często stosowany jest w nasadzeniach parkowych, alejach oraz na obrzeżach dróg.

    Jest rośliną leczniczą. Jako surowiec zielarski wykorzystywane są kwiaty, kora i owoce (tzw. kasztany). W kwiatach występują flawonoidy (rutyna, kwercetyna, izokwercetyna, astragalina), kumaryny, cukry, kwasy wielofenolowe. Kora zawiera flawonoidy, saponiny trójterpenowe (eskulina), garbniki i glikozydy kumarynowe (eskulina). Natomiast w nasionach znajdują się związki kumarynowe, escyna i flawonoidy.

    Kasztanowiec stosowany zewnętrznie:

    uszczelnia ściany naczyń włosowatych i zwiększa ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń;
    usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych, co przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych;
    działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i łagodnie ściągająco;
    garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe, przeciwzapalne i łagodnie zapierające.

    Ekstrakty z kasztanowca stosowane są w leczeniu:

    hemoroidów;
    dolegliwości w okresie klimakterium;
    stanów zapalnych wątroby, gruczołu krokowego i miednicy mniejszej;
    żylaków nóg;
    żylaków powrózka nasiennego;
    obrzęków skóry i tkanki podskórnej;
    obrzęków głośni, płuc, a nawet mózgu;
    krwiaków;
    zapalenia ścięgna;
    zakrzepowego zapalenia żył.

    Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń, odmrożeń, ubytków naskórka, zapalenia naczyń włosowatych skóry. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne, nadmierną przepuszczalność naczyń, jest także stosowany w stanach zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. Wyciągi z kory i kwiatów kasztanowca zalecane są w niewydolności krążenia, żylakach (przede wszystkim w żylakach odbytu) i jako środki przeciwzapalne. Medycyna ludowa zaleca stosowanie nalewki z kwiatów do leczenia nieżytów przewodu pokarmowego, a także hemoroidów i żylaków nóg.

    W przypadku hemoroidów, żylaków, zakrzepów i zastojów żylnych, rozległych krwiaków, stłuczeń, a także przy biegunce, stanach skurczowych i nieżytach jelit i żołądka zażywa się odwar z kory, lub kwiatów. Zawarte w niedojrzałych owocach (Semen Hippocastani) glikozydy służą do produkcji środków pobudzających krążenie krwi, oraz wzmacniają ściany naczyń krwionośnych. Zapobiegają również skurczom i stanom zapalnym. Stosuje się je również do produkcji środków wykrztuśnych. Owoce cenione są wśród radiestetów za swoje „właściwości magiczne”. Położone pod łóżkiem bądź biurkiem wpływać mają na polepszenie samopoczucia i przyrost sił witalnych, zmniejszać natomiast szkodliwe oddziaływania tzw. żył wodnych.

    Kozieradka pospolita, kozieradka lekarska, boża trawka, greckie siano, kończyna grecka (Trigonella foenum-graecum L.) - roślina zielna z rodziny bobowatych (Fabaceae Giseke). Dziko rośnie w rejonie sięgającym od wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego aż po Chiny, natomiast jej uprawy znajdują się niemal na całym świecie. Jednoroczna roślina o mocnym palowym korzeniu. Łodyga wyprostowana, słabo rozgałęziona, w górnej części delikatnie owłosiona. Liście są trzylistkowe, odwrotnie jajowate, z wierzchu zielone, spodem sinozielonkawe. Kwiaty są siedzące lub na szypułkach, osadzone po jeden lub dwa w kątach liści. Kielich jest rurkowaty, pięciowrębny. Korona jest motylkowata, żółtawa zawierająca dziesięć pręcików (jeden wolny i dziewięć zrośniętych). Słupek jest jeden. Owoc to wygięty strąk zakończony 2 - 3 cm dzióbkiem, zawierającym ok. 15. romboidalnych nasion koloru beżowego.

    Kozieradka jest rośliną lecznicza. Jej nasiona są jednymi z najbardziej bogatych w śluzy (ich zawartość przekracza nawet 30%), tłuszcze, śladowe ilości olejków eterycznych, saponiny, flawonoidy, cholinę, lecytynę oraz witaminy PP, F, D. Surowiec zielarski stanowią nasiona - Trigonellae semen syn. Foenugraeci semen .

    W celach leczniczych stosuje się m.in. w:

    stanach wychudzenia i osłabienia dla pobudzenia apetytu i przyspieszenia przemiany materii;
    do okładów w celu zmiękczenia ropnych zapaleń skóry;
    przy czyrakach itp.



    Oprócz tego ma ona właściwości przeciwzapalne, żółciopędne, rozkurczowe, poprawiające samopoczucie, żółciotwórcze, pobudzające wydzielanie soku trzustkowego, żołądkowego i jelitowego, wzmacniające, usprawniające wchłanianie pokarmów, regulujące wypróżnienia, pobudzające regenerację wszystkich tkanek, mlekopędne, moczopędne, przeciwalergiczne, anaboliczne.

    W leczeniu hemoroidów preparaty z nasion kozieradki stosuje się wewnętrznie w celu:

    rozluźnienia mas kałowych;
    a niekiedy zewnętrznie do łagodzenia stanów zapalnych.

    Nasiona są używane jako przyprawa zwana kozieradką (m.in. do przygotowania zalew do marynat, proszku curry i różnego rodzaju past kremowych, spotyka się ją głównie w kuchni hinduskiej oraz w tajlandzkiej). Młode liście (mające smak fasolki szparagowej) oraz kiełki są jadane jako warzywa a suszone używane do wzbogacania smaku gotowych dań (suszone liście mają gorzki smak i chrakterystyczny silny zapach). Łacińska nazwa foenum-graecum oznacza "greckie siano". Efektem ubocznym spożywania nawet małych ilości tej rośliny jest zapach curry lub syropu klonowego w moczu i pocie osoby spożywającej kozieradkę. Roślina ta jest też często używana do produkcji syropów jako wzmacniacz smaku.

    Źródło: "pl.wikipedia.org/wiki/Kozieradka_pospolita"


    Krwawnik pospolity, tysiąclist (podlaskie), złocień krwawnik (lubelskie), żeniszek krwawnik (świętokrzyskie) (Achillea millefolium L.) – gatunek byliny lub krzewinki z rodziny astrowaych. Pospolity w Eurazji, Ameryce Północnej i Australii. Osiąga wysokość 50–80 cm. Czasem tworzy niewielkie kępy. Cała roślina jest miękko, wełnisto owłosiona. Łodyga jest prosta, słabo rozgałęziona, o silnym zapachu. Liście są ciemnozielone, w zarysie wąskolancetowate, podwójnie lub potrójnie pierzaste. Wiosną przy ziemi tworzą gęste rozetki, na łodygach rozmieszczone są rzadko. Liście odziomkowe są ogonkowe i szerokie na 2–4 cm, liście łodygowe są siedzące i o połowę węższe. Kwiaty to płaskie kwiatostany, utworzone z koszyczków zebranych w baldachogrono, o pięciu żeńskich kwiatach brzeżnych i środkowych obupłciowych.



    Pojedynczy koszyczek jest średnicy ok. 5 mm. Kolor naturalny kwiatów to biały lub różowy z żółtawym środkiem. Kwitnie od lipca do października (czasem, gdy utrzymują się temperatury dodatnie - także dłużej). Kwiaty przedprątne zapylane są przez muchówki. Owoc to spłaszczona niełupka, srebrzystoszara, wąsko oskrzydlona. Kłącze jest pełzające o żółtawym kolorze. Wydaje liczne, przyziemne rozety liści, z których wyrastają łodygi kwiatostanowe. Rośnie przeważnie na obszarach o klimacie suboceanicznym i umiarkowanie kontynentalnym. Łatwo dostosowuje się do różnych warunków, ale preferuje gleby średnio próchniczne.



    Jest rośliną leczniczą. Surowcem zielarskim są: kwiaty (Millefolii Flos) i ziele (Millefolii herba). Ziele ma przyjemny, aromatyczny zapach i gorzki smak. Olejek eteryczny (Millefolii oleum) zawiera związki azulenowe, ponadto roślina zawiera cholinę, flawonoidy, garbniki, kwas mrówkowy, octowy, izowalerianowy, gorzki glikozyd achilleinę oraz sole mineralne. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwkrwotoczne, bakteriostatyczne i nieznaczne przeciwskurczowe. Ziele pobudza również czynności wydzielnicze przewodu pokarmowego, wzmaga wydzielanie soków trawiennych i żółci. Dawniej sporządzano napar na krwotoki wewnętrzne.

    Dziś ziele krwawnika stosuje się wewnętrznie głównie w:

    zaburzeniach żołądkowo-jelitowych objawiających się brakiem apetytu, wzdęciami, kurczami jelit, niestrawnością;
    oraz ze względu na działanie przeciwzapalne, w chorobie wrzodowej;
    krwawnik można też stosować zewnętrznie w celu łagodzenia stanów zapalnych skóry i błon śluzowych oraz w celu przyspieszenia gojenia ran.


    Odwar z kory lub z kwiatów kasztanowca

    Składniki:

    Suszona kora lub kwiaty kasztanowca 60,0
    Woda 800,0

    Susz zalewamy wodą, a następnie gotujemy pod przykryciem przez około 5 minut. Potem przecedzamy i pijemy w ciągu dnia w dawkach podzielonych. Tego samego odwaru możemy używać zewnętrznie do nasiadówek w hemoroidach.

    Odwar z liści lub kory oczaru wirginijskiego

    Składniki:

    Pocięte liście lub rozdrobniona kora oczaru 60, 0
    Woda 940,0

    Korę lub liście zalewamy gorącą wodą. Następnie podgrzewamy 15 min., nie dopuszczając do wrzenia. Po ogrzaniu całość studzimy i przecedzamy. Gotowy odwar należy stosować trzy razy dziennie do płukania odbytu.

    Macerat z nasion kozieradki

    Składniki:

    Nasiona kozieradki 15,0
    Woda 150,0

    Rozkruszone nasiona zalewamy zimną wodą, a następnie pozostawiamy na 30 minut. Pijemy jedną szklankę dziennie, pamiętając jednocześnie o spożywaniu większej ilości płynów w ciągu dnia.

    Napar z ziela krwawnika

    Składniki:

    Ziele krwawnika 45,0
    Woda 800,0

    Wysuszone i rozdrobnione ziele zalewamy gorącą wodą. Utrzymujemy w delikatnym wrzeniu 15 min. Następnie studzimy i przecedzamy. Po wymieszaniu z wodą stosujemy kilka razy dziennie do nasiadówek.

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Natura w walce ze stresem

    Jedną z najsłynniejszych roślin adaptogennych jest żeń-szeń, o którym pisaliśmy w poprzednim numerze. Rośliny te wykazują właściwości naprawcze w organizmie i stąd ich nazwa – adaptogenne. Niekiedy nazywa się je roślinami przeciwstresowymi, gdyż przeciwdziałają wszelkim niekorzystnym czynnikom mogącym szkodzić organizmowi, określanym jako czynniki stresowe lub stresory.

    Każdy stres, zarówno pochodzenia zewnętrznego, jak i wewnętrznego, traktowany jest jako czynnik chorobotwórczy, skracający życie człowieka, ale jednocześnie jako czynnik pozytywny, który zmusza organizm do walki z zagrożeniem. W przeciwieństwie do praczłowieka, który tylko okresowo był poddawany stresom, a swoje przetr­wanie zawdzięczał reakcjom typu „walcz lub uciekaj”, przeżycia współczesnego człowieka są bardziej przewlekłe w naturze, daleko bardziej podstępne i siejące spustoszenie w jego organizmie. Gwałtowny postęp technologii i cywilizacji sprawił, że obecnie człowiek z trudem dostosowuje się do zmian wywołanych nowymi wyzwaniami.

    Stresem w pojęciu procesów adaptacyjnych jest każda choroba (lub stan degeneracyjny) związana ze starzeniem się organizmu oraz szkodliwe oddziaływanie zanieczyszczonego środowiska naturalnego.

    Pojawiło się pojęcie stresora, którym może być zanieczyszczenie środowiska, niekorzystna temperatura otoczenia, zmniejszona zawartość tlenu w atmosferze, promieniowanie szkodliwe dla zdrowia, oddziaływanie silnych dźwięków i ultradźwięków, wibracje, niekorzystne działanie promieniowania elektromagnetycznego (z komputera, telefonu komórkowego, telewizora, radia, a nawet urządzeń leczniczych i diagnostycznych) lub cieków wodnych lub złóż minerałów. Równie niebezpieczny jest stres emocjonalny, oczekiwania ekonomiczne, rodzinne i społeczne, nadmiar obowiązków itd.

    Organizm bije na alarm

    Dr Hans Selye, znany endokrynolog kanadyjski, jest uważany za twórcę fizjologicznej koncepcji stresu. Opisał on trzy struktu­ralne zmiany powstające u szczurów, wielokrotnie poddanych szkodliwym bodźcom (stresorom): powiększenie kory nadnerczy, zanik grasicy i innych tkanek limfatycznych oraz owrzodzenie żolądkowo-jelitowe. Niespecyficzną odpowiedź organizmu na jakikolwiek długo trwający bodziec nazwał zespołem ogólnej adap­tacji, który podzielił na trzy fazy:

    „Alarm” – pierwsza odpowiedź na działanie stresora. Organizm znajduje się pod wpływem podwyższonej aktywności sympatycznego układu ner­wowego i uwolnionych, zwiększonych ilości katecholamin oraz kortykosteroidów. Masa grasicy, śledziony, narządów limfatycznych i wątroby zmniejsza się, podczas gdy masa nadnerczy ulega zwiększeniu. Faza alarmowa charakteryzuje się przewagą procesów katabolicznych w organizmie.
    „Opór” lub „adaptacja” – jeśli kontakt ze stre***m przedłuża się, organizm reaguje na to wzmożonym oporem. Procesy anaboliczne przeważają nad katabolizmem i organizm staje się coraz bardziej odporny na stresor. Jeśli w tym stadium nie zostanie przywrócona homeostaza, rozwijają się tzw. choroby adaptacyjne. Homeostaza oznacza sumę procesów, dzięki którym organizm utrzymuje się w stanie dynamicznej równowagi;
    „Wyczerpanie” – przedłużający się atak stresora sprawia, że opór powstający podczas drugiej fazy słabnie. Organizm nie jest już w stanie dłużej opierać się stresorowi i zaczyna chorować.


    Mechanizmy adaptacyjne

    O ile działanie modulujące odporność ma swój znany, organiczny wyraz w postaci aktywnego układu immunologicznego, o tyle mechanizmy przystosowawcze (adaptacyjne) organizmu nie są jeszcze dokładnie poznane.
    Systemy nerwowy, endokrynny i immunologiczny komu­nikują się ze sobą, używając substancji sygnałowych i ich receptorów, które z kolei regulują podczas stresu zachowanie się komórek w każdym układzie.

    Wiadomo, że podłożem adaptacji są zmiany morfologiczne, biochemiczne i fizjologiczne, jakie mogą występować na wszelkich poziomach organizacji czynnościowej organizmu, zarówno na poziomie komórkowym, jak i na poziomie regulacji narządowej.

    Cechą charakterystyczną adaptogenów jest ich zdolność wywoływania reakcji przystosowawczych w organizmie zawsze w jednakowy sposób, niezależnie od rodzaju czynnika stresującego (brak specyficzności wobec stresora).

    Układy nerwowy, endokrynny i immunologiczny od­działują na siebie poprzez bezpośrednie i pośrednie mechanizmy. Neuropeptydy wpływają na komórki immunologiczne w sposób bezpośredni, jak również pośrednio w wyniku neuroendokrynnej modulacji funkcji immunologicznej. Produkty endokrynne (korty­zol) również wpływają na zachowanie komórki ner­wowej. Substancje wydzielane przez komórki immuno­logiczne oddziałują zarówno na funkcje komórki ner­wowej, jak i endokrynnej, odzwierciedlając adapta­cyjną rolę systemu immunologicznego jako narządu ostrzegającego inne układy o obecności groźnych bodźców. Inne hormony również są zaangażowane w odpowiedź na stres. W ekstremalnym stresie dochodzi do zwiększenia ilości krążących B-endorfin, hormonu wzrostu (GH), prolaktyny oraz zmniejszenia poziomu hormonu antydiuretycznego. Podczas reakcji na stres znacząco zmniejsza się ilość testosteronu (ten fakt jest wyjątkowo ważny, jeśli chodzi o sportowców).

    Dążenie do homeostazy

    Wynikiem adaptacji jest homeostaza, czyli stan wewnętrznej równowagi organizmu. Wraz z przy­wróconą homeostazą układ immunologiczny i poziomy hormonów zostają wprowadzone w stan równowagi, a potencjalnie szkodliwe składniki, takie jak glukokortykoidy (głównie kortyzol z kory nadnerczy), pozostają na poziomach fizjologicznych. Utrzymanie homeostazy, mimo ciągłego oddziaływania na organizm zmian w otaczającym świecie zewnętrznym, staje się możliwe dzięki działaniu odpowiednich enzymów na poziomie komórki oraz hormonów na poziomie narządów. Organizm w ciągu całego swego życia walczy o utrzymanie homeostazy. Choroba jest wyjściem, czasem bezpowrotnym ze stanu częściowej, a potem ogólnej równowagi, natomiast wyleczenie powrotem do utraconej homeostazy.

    Adaptacja wspomagana

    W każdym wieku, w granicach zakreślonych przez czynniki dziedziczne (geny) można zwiększyć sprawność mechanizmów adaptacji organizmu przez zastosowanie adaptacji wspomaganej. Polega ona na podawaniu substancji lub surowców naturalnych, wzmagających rezystencję, czyli odporność organizmu. Ma to szczególne znaczenie u osób starszych lub w podeszłym wieku, ponieważ utrata zdolności przystosowawczych to jedna z najbardziej stałych cech starości. Pojęcie odporności obejmuje zarówno odporność na infekcje (immunologia), jak i odporność komórek czy całych narządów na czynniki stresowe, które prowadzą do utraty homeostazy.

    Substancje adaptogenne

    Aby wzmocnić odporność organizmu, a także przeciwstawić się negatywnym skutkom starzenia się, od bardzo dawna poszukiwano roślin, które mogłyby w tym pomóc. Odkryto w ten sposób rośliny najbardziej użyteczne w przeciwstawianiu się chorobom i upływowi czasu. Nadano im specjalną godność, np. w starożytnym lecznictwie chińskim zaliczano je do cesarskiej klasy ziół (mógł je zażywać tylko cesarz, bardzo rzadko jego dwór), niekiedy wiązano z magią. Miały one ogromną wartość, co wyrażało się w ich cenie, nierzadko wielokrotnie przewyższającej cenę złota.

    Znacznie później zaczęto poszukiwać składników roślinnych odpowiedzialnych za działanie biostymulujące i podnoszące właściwości przystosowawcze organizmu człowieka. Substancje zaliczone do tej grupy zostały nazwane adaptogenami.
    Inną cechą charakterystyczną dla omawianych substancji adaptogennych jest brak korelacji struktury chemicznej z mechanizmem ich działania. A więc adaptogennie mogą oddziaływać bardzo różnorodne i odmienne chemicznie grupy połączeń naturalnych (np. steroidy, triterpeny, polifenole, polisacharydy i inne).

    Większość preparatów i surowców typu adaptogenów wykazuje również działanie anaboliczne, porównywalne z działaniem anabolików steroidowych. Substancje o działaniu anabolicznym pobudzają wiele enzymów oraz hormonów w organizmie, prowadząc np. do wzmożenia produkcji endogennych białek strukturalnych, czego końcowym efektem jest m.in. przyrost masy mięśniowej, wzrost wydajności i efektywności mięśni itp.

    Surowce adaptogenne stosowane w geriatrii nie wykazują silnego działania anabolicznego, są tylko łagodnymi biostymulatorami, bez ubocznych konsekwencji zdrowotnych (chyba że są przyjmowane w nadmiarze i przez zbyt długi okres).

    Niektórzy badacze wiążą również działanie adaptogenów z immunostymulacją (podwyższanie odporności na zakażenie przez pobudzanie specyficznych mechanizmów obrony organizmu). Jest to raczej stan wzajemnego wspomagania się w aktywności immunologicznej i adaptogennej różnorodnych związków o odmiennym mechanizmie działania biologicznego.

    Spośród surowców silnych adaptogennie, a jednocześnie zwiększających odporność organizmu, można wymienić: żeń-szeń Panax ginseng, eleuterokok kolczasty Eleutherococcus senticosus, aralię mandżurską Aralia mandshurica, różeniec górski Rhodiola rosea, cytryniec chiński Schisandra chinensis, szczodrak krokoszowy, czyli leuzeę Rhaponticum carthamoides, syn. Leuzea carthamoides, pluskwicę groniastą Cimcifuga racemosa, Gotu Kola Herba centellae

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    Orkisz, życiodajne zboże powracające do łask

    W każdym sklepie ze zdrową żywnością dostaniemy produkty na bazie orkiszu. Orkisz stał się modny w pozytywnym tego słowa znaczeniu.

    Wybór produktów z orkiszu jest szeroki. Możemy kupić ziarno, kaszę, mąkę, pieczywo, makaron, płatki, otręby, syrop a nawet kawę z orkiszu. Podstawowym minusem są dość wysokie ceny - na przykład za kilogram mąki zapłacimy ok. 6 złotych, za 400 gramów kaszki mniej więcej tyle samo, a za płatki (300 gramów) ok. 4 złotych.

    CO TO JEST ORKISZ?

    Jest to nazwa właściwa dla podgatunku pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum). Pszenica ta ma luźny kłos i łamliwą osadkę. Orkiszem również nazywa się jęczmień dwurzędowy (Hordeum distichon). Występuje w formie nagiej, czyli takiej gdzie plewki są nie zrośnięte z ziarnem.
    Jest to stary gatunek zboża. Już w czasach starożytnych był znany, ceniony i częściej uprawiany niż obecnie. Na Bliskim Wschodzie uprawiali go Izraelici, a w Europie Germanie i Rzymianie. Ci ostatni uznawali orkisz za pokarm dający siłę, spożywany był przez gladiatorów i zawodników igrzysk. Wcześniej ponoć znany był na Kaukazie i w Mezopotamii.
    W XII wieku właściwości tego zboża rozpropagowała przeorysza klasztoru Benedyktynów Hildegarda z Bingen, wizjonerka i uzdrowicielka. Mniszka uważała, że orkisz jest najlepszym ziarnem zbożowym, działa rozgrzewająco i natłuszczająco i jest bardziej wartościowy niż inne ziarna. „Orkisz prowadzi do dobrej krwi, daje rozluźniony charakter i cnotę zadowolenia” - uważała przeorka klasztoru Benedyktynów.

    ZBOŻE ODKRYTE NA NOWO

    Cudowne właściwości pszenicy orkisz są odkrywane na nowo. Powraca ona do łask dzięki wielorakim zaletom i dzięki wzrostowi upraw ekologicznych. Część z tych zalet stało się tematem badań naukowych i została potwierdzona jako prawdziwa. Badania nad orkiszem trwające trzydzieści pięć lat prowadzili dr medycyny Gottfield Hertza i naturoterapeuta Wighard Strehlow z Konstancji. Naukowcy odkryli, że najwartościowsze składniki znajdują się, nie tak jak w znanych nam dotychczas gatunkach zbóż, w łusce, ale w ziarnie wewnętrznym. Wykryli w nim obecność rodanidu, substancji biologicznie czynnej, która jest naturalnym antybiotykiem występującym w ślinie, krwi i mleku kobiecym. Chroni ona karmione dzieci przed infekcjami, wzmacnia układ odpornościowy, wspomaga procesy krwiotwórcze, przyrost ciała, zapobiega nieprawidłowemu przebiegowi ciąży. Według naukowców systematyczne stosowanie diety orkiszowej wzmacnia, regeneruje wszystkie narządy i układy w organizmie, przywraca zdrowie.
    ,,Orkisz z uprawy ekologicznej jest przydatny w leczeniu wielu schorzeń. Wskazany dla chorych po zawale serca. Wzmacnia narządy zmysłów, a także spowalnia procesy ich starzenia się. Ponadto stanowi znakomite pożywienie dla osób wyczerpanych, niedożywionych, wcześniaków i chorowitych niemowląt” - pisze współczesny naturoterapeuta Miłosz Woźniak.
    Orkisz niewątpliwie zawdzięcza swoje odrodzenie produkcji ekologicznej. Należy do zbóż najmniej wymagających, jeśli chodzi o uprawę. Jest odporny na warunki pogodowe, może być uprawiany na ubogich glebach. Nie wymaga stosowania nawozów sztucznych. Co ciekawe, zaobserwowano, że przy wysokim nawożeniu pszenica ta wyrasta wysoka i daje mały plon. Jest więc zbożem ekstensywnym. W gospodarstwach ekologicznych wydajność ulega zwiększeniu dzięki stosowaniu kompostu. Poza tym mocna łuska otaczająca ziarno skutecznie zabezpiecza przed skażeniem zanieczyszczeniami z atmosfery, a nawet promieniowaniem radioaktywnym.

    ZBAWIENNY SKŁAD

    Orkisz pszenica zawiera w swoim składzie: 56% skrobi, 11,6% białka, 2,7% tłuszczu i 2% składników mineralnych. Bardzo ważne, obok dużej zawartości białka, jest występowanie nienasyconych kwasów tłuszczowych znanych z korzystnego wpływu na układ krążenia. Produkty orkiszowe poprawiają motorykę przewodu pokarmowego ze względu na duże ilości błonnika. Słodkawo-orzechowe ziarno jest doskonałym źródłem witamin z grupy B, PP oraz składników mineralnych: żelaza, potasu, wapnia i cynku.
    Dojrzały orkisz zawiera znaczne ilości kwasu krzemowego, który roślina wyciąga z mineralnych gleb. Kwas krzemowy jest ważny dla skóry, włosów, paznokci. Poza tym rozjaśnia umysł wzmacniając aktywność mózgu i koncentrację. Zawiera gluten dobrze przyswajalny przez nasz organizm, co więcej dobrze tolerowany przez bezglutenowców. Kasza orkiszowa zawiera bardzo dużo błonnika i białka. Zapobiega kamicy żółciowej. Kleik z orkiszu jest dobry dla chorych na cukrzycę, ponieważ zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę oraz zwiększa tempo przemiany materii. Kaszki obniżają poziom cholesterolu we krwi. Kawa z orkiszu poprawia trawienie, działa łagodnie przeczyszczająco. W krajach zachodnich wykorzystuje się również łuski orkiszu. Są one źródłem błonnika. Kąpiel w wywarze z plewek jest środkiem pomocniczym w wielu dolegliwościach skórnych.

    NIE ŁĄCZYĆ Z INNYMI ZBOŻAMI

    Bardzo ważne jest, by produkty orkiszowe stosowane w celach leczniczych nie zawierały w swoim składzie domieszek innych zbóż, ziaren. Istotny również jest sposób przygotowywania orkiszu. Powinniśmy zachować podstawowe zasady zdrowego gotowania. Należy unikać naczyń aluminiowych, z tworzyw sztucznych, uszkodzoną emalią czy teflonem. Nie powinno używać się kuchenek mikrofalowych. Zaleca się, by potraw gotowanych nie odcedzać, ponieważ w ten sposób pozbywamy się cennych składników.
    Tak więc orkisz jest poważną alternatywą żywieniową dla wszystkich, którym leży na sercu własne zdrowie jak i zdrowie najbliższych. Produkty z orkiszu przy swoich zdrowotnych i upiększających właściwościach mają jeszcze tą zaletę. W przeciwieństwie do części produktów ekologicznych i zdrowej żywności są smaczne - mają słodkawy, orzechowy posmak.

    Image

    Image
  • Zioła ich właściwości i zastosowanie

    „Nieznana” broń przeciwko chorobom cywilizacyjnym

    W organizmie ludzkim na skutek procesów przystosowawczych do otaczającego go środowiska powstają zmiany, które mogą przyczyniać się do powstawania chorób określanych mianem cywilizacyjnych. Przyjrzyjmy się bliżej może jeszcze słabo znanym związkom chemicznym zawartym w produktach żywnościowych - flawonoidom, które posiadają dobroczynny wpływ na nasze zdrowie.

    Ważnym czynnikiem w zapobieganiu tym schorzeniom, które nazywa się chorobami cywilizacyjnymi, jest profilaktyka żywieniowa, mająca na celu działania umożliwiające utrzymanie dobrego stanu zdrowia człowieka. Przyczynami chorób cywilizacyjnych mogą być: czynniki genetyczne, skażenie środowiska przyrodniczego, stres a w szczególności wadliwy sposób odżywiania się.
    Do tych schorzeń zaliczamy m.in. choroby układu krążenia (miażdżyca), nowotwory czy nawet osteoporozę. Poprawę naszego zdrowia można uzyskać poprzez spożywanie pewnych składników żywności, do których m.in. należą flawonoidy.

    FLAWONOIDY - CO TO TAKIEGO?

    Flawonoidy to jeden z typów substancji fitochemicznych (nazwa pochodzi od łacińskiego słowa phyto – roślina), które znajdują się w roślinach, gdzie odgrywają rolę ochronną przed promieniowaniem ultrafioletowym oraz infekcją grzybów, bakterii i wirusów. Związki te w roślinach występują w charakterze barwników roślinnych. W związku z szerokim spektrum działania często nazywa się je bioflawonoidami, które należą do grupy antyoksydantów.

    WŁAŚCIWOŚCI FLAWONOIDÓW

    Aby uzasadnić celowość poruszanego tematu trzeba uzmysłowić sobie pewne mechanizmy zachodzące w naszym organizmie. Wiadomo, że życie ludzkie jest nierozerwalnie związane z tlenem. Wskutek szeregu skomplikowanych przemian w organizmie ludzkim powstają tzw. wolne rodniki.
    Powstawanie wolnych rodników jest procesem naturalnym. Ale jest wiele przyczyn sprawiających, że organizm ludzki wytwarza więcej wolnych rodników niż powinien. Spośród ważniejszych czynników zewnętrznych powodujących powstawanie wolnych rodników, należy wymienić:

    Stres – emocjonalny lub fizyczny stres hamuje oddychanie, zwiększa zaś utratę energii. Stres „karmi” się metabolizmem beztlenowym, nie tlenem
    Dym tytoniowy – wdychany jest tlenek węgla i kwas chlorowodorowy, a nie tlen
    Substancje zanieczyszczające środowisko
    Stany zapalne – układ odpornościowy wytwarza więcej wolnych rodników w okresie zwalczania chorobotwórczych mikroorganizmów
    Promieniowanie radiacyjne
    Światło ultrafioletowe
    Leki
    Czynniki żywieniowe – niedostateczne spożycie antyoksydantów

    Choroby takie jak: miażdżyca czy niektóre rodzaje nowotworów wynikają z różnych przyczyn, lecz u podłoża wszystkich leżą zaburzenia równowagi pro- i antyoksydacyjnej organizmu. W związku z powyższym związki flawonoidowe występujące w surowcach roślinnych, które mają działanie nie tylko przeciwutleniające, ale również antymutagenne, przeciwzapalne, mogą działać profilaktycznie chroniąc przed rozwojem chorób cywilizacyjnych.

    WYSTĘPOWANIE FLAWONOIDÓW

    Do produktów żywnościowych bogatych w związki flawonoidowe zaliczamy warzywa (cebula, brokuły, pomidory, papryka), owoce (grejpfruty, pomarańcze, jagody, czerwone i czarne porzeczki, żurawiny, ciemne winogrona – uwaga! jasne nie), herbatę – przede wszystkim zieloną, czerwone wino, kakao, soję, fasolę. Związki te znajdziemy również w miłorzębie japońskim, który:

    poprawia pamięć, działa antydepresyjnie i przeciwlękowo
    poprawia ukrwienie mózgu
    zmniejsza agregację płytek krwi, powstrzymując powstawanie zakrzepów w naczyniach krwionośnych
    obniża wysokie ciśnienie krwi a podnosi zbyt niskie

    DZIAŁANIE PRZECIWMIAŻDŻYCOWE

    Miażdżyca to choroba, która powstaje na skutek odkładania się cholesterolu i tworzenia blaszek miażdżycowych, co prowadzi do zmniejszenia się światła naczyń krwionośnych.
    Efekt przeciwmiażdżycowego działania flawonoidów polega na usuwaniu powstałych w nadmiarze wolnych rodników, które uszkadzają naczynia krwionośne, jednocześnie razem z witaminą C wzmacniają je i uelastyczniają. Aby nie być gołosłownym, trochę faktów.
    W badaniach ponad 8.500 mieszkańców miasta w Japonii - Yoshami, gdzie ponad połowa miała więcej niż 40 lat, stwierdzono, że zwiększone spożycie naparu z zielonej herbaty korelowało ze zmniejszeniem stężenia cholesterolu całkowitego i trójglicerydów w osoczu oraz poprawą proporcji HDL do LDL i VLDL. Duże spożycie zielonej herbaty – ponad 10 filiżanek dziennie wiązało się z obniżeniem w surowicy krwi stężenia enzymów charakterystycznych dla uszkodzenia wątroby.
    Prozdrowotne działanie zielonej herbaty ze względu na jej właściwości antyoksydacyjne, chroniące organizm przed działaniem wolnych rodników oraz wpływające korzystnie na poziom cholesterolu i trójglicerydów, wykazane w wielu obserwacjach epidemiologicznych i klinicznych, uzasadnia spożywanie naparu z zielonej herbaty jako ważnego składnika codziennej diety.

    DOBROCZYNNE WINO PRZECIW MIAŻDŻYCY

    Czerwone wino, zawiera naturalne przeciwutleniacze – flawonoidy, które działają profilaktycznie jako przeciwutleniacze, hamując proces utleniania lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), zapobiegają uszkodzeniom ścian komórkowych i w rezultacie – powstawaniu miażdżycy. Okazało się bowiem, w badaniu przeprowadzonym we Francji, że ilość zawałów w tym państwie stanowi 1/3-1/4 średniej liczby zawałów w północnej części Europy. Jedną z charakterystycznych cech francuskiej diety jest właśnie picie wina do posiłku. Oczywiście nie namawiamy naszych Czytelników do spożywania wina w dużych ilościach, ale przejęcie zwyczaju Francuzów – lampka czerwonego wina do obiadu – może być dobre dla naszego organizmu.

    DZIAŁANIE PRZECIWNOWOTWOROWE

    Flawonoidy wyłapując i neutralizując wolne rodniki w organizmie, hamują tym samym rozwój wielu typów nowotworów (dotyczy to zwłaszcza nowotworów przewodu pokarmowego).
    Działaniem przeciwnowotworowym charakteryzuje się głównie soja. Badania epidemiologiczne, które analizowały zależności pomiędzy dietą i nawykami żywieniowymi a występowaniem nowotworów wykazały, że w populacjach, w których jest zwyczaj spożywania potraw zawierających soję lub jej przetwory, ludzie rzadziej zapadają na nowotwory. Szczególnym przykładem potwierdzającym ten fakt jest Japonia, gdzie spożywa się dużo soi, soków sojowych oraz przypraw przygotowanych na drodze fermentacji ziaren soi (tzw. Miso).

    FLAWONOIDY „NA KOŚCI”?

    Osteoporoza (zrzeszotnienie kości) jest chorobą układową kości i charakteryzuje się zmniejszeniem masy kostnej, co prowadzi do zwiększonej podatności na złamania. Najważniejszymi czynnikami jej powstawania są: wiek, płeć (dotyczy głównie kobiet), status prokreacyjny, rasa (biała lub żółta), nawyki żywieniowe i styl życia oraz przyjmowanie niektórych leków.
    Najprostszą metodą zapobiegającą występowaniu osteoporozy w okresie starzenia, a tym samym zmniejszającą rozszerzenie tej choroby, jest dostatecznie duże spożycie wapnia przez całe życie. Prawidłowe żywienie jest nieodłączną składową postępowania profilaktycznego osteoporozy. Zapobieganie wiąże się z koniecznością suplementacji witaminą D3, solami wapnia, magnezu, fosforu.
    Oprócz wymienionych składników pod uwagę w rozlicznych badaniach były brane również flawonoidy jako jeden ze składników biorących udział w profilaktyce osteoporozy.
    W wyniku szeregu badań stwierdzono, że:

    Herbata poprzez zawarte w niej flawonoidy sprzyja wyższej gęstości kości (BMD), przez co ogranicza powstawanie osteoporozy.
    Wśród kobiet pijących herbatę, mineralna gęstość kości wzrosła o 5%.
    Dodatek mleka do herbaty nieznacznie wpływał na zwiększoną gęstość kości w porównaniu do kobiet, które nie stosowały mleka do herbaty, aczkolwiek mleko jako dobre źródło wapnia ma pozytywny wpływ w profilaktyce osteoporozy.

    Chcąc cieszyć się długim i dobrym zdrowiem zadbajmy o odpowiednią porcję warzyw i owoców, włączmy do codziennej diety zieloną herbatę, nie zapominajmy o dobroczynnych warzywach strączkowych, jak również od czasu do czasu o lampce czerwonego wina. Flawonoidy – bo to one łączą wszystkie wymienione produkty – niech staną się naszym sprzymierzeńcem w prewencji chorób cywilizacyjnych.

    Image

    Image
Reklama
Zobacz inne dyskusje