Artykuł przedstawia jak duże znaczenie dla prawidłowego przebiegu ciąży oraz zdrowia matki i jej przyszłego dziecka ma stosowanie odpowiedniej diety pozwalającej na utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy.
Cukrzyca to choroba często rozwijająca się skrycie, nie dająca żadnych objawów. Jednym z czynników mogących ujawnić tę chorobę jest ciąża. Wiele leków nowej generacji dostępnych na rynku umożliwia kobietom chorym na cukrzycę żyć normalnie, chroniąc przed rozwojem wielu powikłań tej choroby, jak również umożliwiając im bezpieczną prokreację. Powodzenie leczenia wymaga jednak od kobiety dużej samodyscypliny nie tylko w przyjmowaniu leków, ale przede wszystkim w stosowaniu odpowiedniej diety. Ciąża u kobiet chorujących na cukrzycę, czy to insulinozależną (typ I – wymagająca leczenia insuliną, typ II – nie wymagająca leczenia insuliną) czy cukrzycę ciążową (nietolerancja węglowodanów), traktowana jest jako ciąża szczególnej troski. Prowadzenie ciąży u tych kobiet wymaga ścisłej współpracy zarówno ginekologa, jak i diabetologa, ponieważ przestrzeganie odpowiedniej diety pozwalającej na utrzymanie stężenia glukozy na stałym poziomie, ma kluczowe znaczenie zarówno dla zdrowia matki, jak również prawidłowego przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu.
Ciąża u kobiet chorych na cukrzycę powinna być ciążą zaplanowaną, gdyż przed podjęciem decyzji o poczęciu należy zadbać o odpowiednią masę ciała oraz ustabilizowanie stężenia glukozy, poprzez prowadzenie higienicznego trybu życia polegającego na stosowaniu odpowiedniej diety przy równoczesnym aktywnym trybie życia. Wysiłek fizyczny zwiększa bowiem wrażliwość mięśni na insulinę. Kobiety chorujące na cukrzycę przed ciążą mają już wpojone pewne nawyki żywieniowe i wiedzą jak postępować i co powinno znajdować się w ich diecie, by utrzymać prawidłową glikemię. Trudniejsze zadanie mają te ciężarne, u których pierwsze oznaki nietolerancji glukozy rozpoznane zostały dopiero w czasie ciąży.
Utrzymywanie się wysokich stężeń glukozy w I trymestrze ciąży zwiększa ryzyko poronienia oraz powstania wad rozwojowych płodu. W I trymestrze ze względu na pobieranie przez płód węglowodanów oraz aminokwasów obserwuje się większą tolerancję glukozy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę. Największe zapotrzebowanie na insulinę pojawia się zazwyczaj w II i III trymestrze ciąży, choć ponownie spada w okresie przedporodowym i we wczesnym połogu.
W diecie cukrzycowej istotne znaczenie ma zawartość węglowodanów w poszczególnych składnikach pożywienia. Często zdarza się, iż kobiety chorujące na cukrzycę cierpią równocześnie na nadwagę lub otyłość. Należy wówczas zwrócić uwagę nie tylko na zawartość węglowodanów w diecie, ale również na to, by wraz z nią nie dostarczać organizmowi zbyt wielu kalorii, powodujących nadmierny przyrost masy ciała. Najważniejszą zasadą diety kobiety chorej na cukrzycę jest takie skomponowanie posiłków, by utrzymać odpowiednie, stabilne stężenie glukozy.
Prawidłowe stężenie glukozy powinno wynosić od 60 mg% na czczo do 140 mg% w 1h po posiłku i 120 mg% w 2h po posiłku.
Cukrzyca to choroba często rozwijająca się skrycie, nie dająca żadnych objawów. Jednym z czynników mogących ujawnić tę chorobę jest ciąża. Wiele leków nowej generacji dostępnych na rynku umożliwia kobietom chorym na cukrzycę żyć normalnie, chroniąc przed rozwojem wielu powikłań tej choroby, jak również umożliwiając im bezpieczną prokreację. Powodzenie leczenia wymaga jednak od kobiety dużej samodyscypliny nie tylko w przyjmowaniu leków, ale przede wszystkim w stosowaniu odpowiedniej diety. Ciąża u kobiet chorujących na cukrzycę, czy to insulinozależną (typ I – wymagająca leczenia insuliną, typ II – nie wymagająca leczenia insuliną) czy cukrzycę ciążową (nietolerancja węglowodanów), traktowana jest jako ciąża szczególnej troski. Prowadzenie ciąży u tych kobiet wymaga ścisłej współpracy zarówno ginekologa, jak i diabetologa, ponieważ przestrzeganie odpowiedniej diety pozwalającej na utrzymanie stężenia glukozy na stałym poziomie, ma kluczowe znaczenie zarówno dla zdrowia matki, jak również prawidłowego przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu.
Ciąża u kobiet chorych na cukrzycę powinna być ciążą zaplanowaną, gdyż przed podjęciem decyzji o poczęciu należy zadbać o odpowiednią masę ciała oraz ustabilizowanie stężenia glukozy, poprzez prowadzenie higienicznego trybu życia polegającego na stosowaniu odpowiedniej diety przy równoczesnym aktywnym trybie życia. Wysiłek fizyczny zwiększa bowiem wrażliwość mięśni na insulinę. Kobiety chorujące na cukrzycę przed ciążą mają już wpojone pewne nawyki żywieniowe i wiedzą jak postępować i co powinno znajdować się w ich diecie, by utrzymać prawidłową glikemię. Trudniejsze zadanie mają te ciężarne, u których pierwsze oznaki nietolerancji glukozy rozpoznane zostały dopiero w czasie ciąży.
Utrzymywanie się wysokich stężeń glukozy w I trymestrze ciąży zwiększa ryzyko poronienia oraz powstania wad rozwojowych płodu. W I trymestrze ze względu na pobieranie przez płód węglowodanów oraz aminokwasów obserwuje się większą tolerancję glukozy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę. Największe zapotrzebowanie na insulinę pojawia się zazwyczaj w II i III trymestrze ciąży, choć ponownie spada w okresie przedporodowym i we wczesnym połogu.
W diecie cukrzycowej istotne znaczenie ma zawartość węglowodanów w poszczególnych składnikach pożywienia. Często zdarza się, iż kobiety chorujące na cukrzycę cierpią równocześnie na nadwagę lub otyłość. Należy wówczas zwrócić uwagę nie tylko na zawartość węglowodanów w diecie, ale również na to, by wraz z nią nie dostarczać organizmowi zbyt wielu kalorii, powodujących nadmierny przyrost masy ciała. Najważniejszą zasadą diety kobiety chorej na cukrzycę jest takie skomponowanie posiłków, by utrzymać odpowiednie, stabilne stężenie glukozy.
Prawidłowe stężenie glukozy powinno wynosić od 60 mg% na czczo do 140 mg% w 1h po posiłku i 120 mg% w 2h po posiłku.
Korzyści wynikające ze stosowania odpowiedniej diety w cukrzycy
Zasady stosowania odpowiedniej diety cukrzycowej
Unikaj:
W diecie chorych na cukrzycę należy przestrzegać zmniejszonych ilości cukrów prostych oraz tłuszczów, jak również regularności i wielkości posiłków. Takie postępowanie pozwoli na utrzymanie odpowiedniego stężenia glukozy we krwi. Należy zadbać również o to, by ostatni posiłek najlepiej przyjąć około godziny 22. Zabezpieczy on odpowiednie stężenie glukozy w czasie odpoczynku nocnego zapobiegając nocnym hipoglikemiom.
Zapotrzebowanie na kalorie u ciężarnych z cukrzycą wynosi od 1500-2400 kcal/na dzień i uzależnione jest od masy ciała, wzrostu, aktywności fizycznej oraz wieku.
Dobowe zapotrzebowanie kaloryczne wynosi dla BMI (body mass index):
Dla każdego pacjenta chorującego na cukrzycę, w tym ciężarnych z cukrzycą, bardzo istotne znaczenie ma znajomość indeksu glikemicznego, czyli listy produktów uszeregowanych według stopnia ich wpływu na wzrost stężenia glukozy we krwi oraz czas, w jakim on następuje. Im wyższa wartość IG danego produktu, tym wyższa glikemia po jego spożyciu. Podstawą diety cukrzycowej jest komponowanie posiłków składających się z produktów o najniższym indeksie glikemicznym. Taka dieta powoduje małe wydzielanie insuliny, dłuższe odczuwanie sytości oraz większe zużycie rezerw tłuszczu.
Produkty o indeksie glikemicznym:
Dieta powinna być prawidłowo zrównoważona. Powinna zawierać produkty białkowe, w szczególności świeże warzywa, węglowodany o małym wskaźniku glikemicznym oraz tłuszcze wielonienasycone i błonnik. Bardzo ważne jest, aby produkty zawierały odpowiednią ilość witamin i minerałów. Odpowiednia ich podaż jest u ciężarnych z cukrzycą bardzo ważna nie tylko ze względu na zwiększone ich zapotrzebowanie w czasie ciąży, ale także na to, że cukrzyca sprzyja ich niedoborom. Szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż Vit E, która chroni naczynia krwionośne ograniczając ryzyko chorób serca oraz retinopatii będących częstym powikłaniem cukrzycy, a także magnezu, cynku, selenu czy chromu sprzyjających prawidłowej przemianie węglowodanów.
Stosowanie odpowiedniej diety oraz utrzymanie stężenia glukozy we krwi na prawidłowym poziomie w czasie ciąży zwiększa szanse na prawidłowy przebieg ciąży oraz urodzenie zdrowego dziecka.
Autor opracowania: Dr Zofia Polska
Recenzenci: Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.
Źródło tekstu: Forum Ginekologiczne
Przeczytaj komentowany artykuł: Prawidłowa dieta ciężarnej z cukrzycą.
Witam, mam uwagi co do norm glikemii, precyzyjniej:
na czczo: 60-90 mg%, 1 godz.po posiłku - poniżej 120 mg%. To są normy stosowane przez Klinikę Chorób Metabolicznych UJ w Krakowie kierowaną przez prof. Małeckiego.