Zaloguj
Reklama

Profilaktyka osteoporozy - informacje dla pacjentek.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Profilaktyka osteoporozy - informacje dla pacjentek.
Fot. Pantherstock
(5)

We współczesnym świecie ryzyko wystąpienia osteoporozy jest bardzo duże ze względu na wysoką średnią wiekową populacji. Tylko skuteczna profilaktyka jest w stanie ograniczyć zachorowalność na tę chorobę w społeczeństwie.

W profilaktyce najważniejszą rolę odgrywa eliminacja czynników ryzyka modyfikalnych (np. używki, mało aktywny tryb życia), czyli związanych z trybem życia i dietą. Na czynniki niemodyfikalne (czynniki zdeterminowane genetycznie) profilaktyka nie ma istotnego wpływu.

Dzięki identyfikacji czynników ryzyka wyłoniona została grupa osób, którą należy objąć szczególnym postępowaniem profilaktycznym. Do grupy tej należą osoby, które:

  • przekroczyły 60 rok życia,
  • mają jeden lub więcej czynników ryzyka wystąpienia osteoporozy,
  • cierpią na osteopenię (wartość T - score pomiędzy minus 1 a minus 2,5),
  • cierpią na przewlekłe choroby układowe ograniczające sprawne poruszanie się,
  • po niewielkim urazie doznały złamania, zwłaszcza trzonów kręgowych, kości przedramienia, bliższego odcinka kości udowej,
  • mają obciążony wywiad rodzinny w kierunku osteoporozy.

Jeżeli wystąpi u Ciebie jeden lub więcej z czynników ryzyka niezbędne jest szybkie przeprowadzenie badań przesiewowych w kierunku wykrycia osteoporozy. Badania powinny obejmować:

  • wywiad,
  • badanie fizykalne,
  • rtg kręgosłupa i klatki piersiowej,
  • badania laboratoryjne (OB., stężenie wapnia i fosforu w surowicy krwi, aktywność fosfatazy zasadowej, badanie moczu-wydalanie wapnia),
  • badania obrazowe, podstawowym badaniem jest densytometria (DXA i SXA),
  • ewentualnie biopsja tkanki kostnej.

 Profilaktyka obejmuje modyfikację stylu życia na wszystkich jego poziomach oraz na każdym jego etapie.

 Aktywność fizyczna, regularne ćwiczenia fizyczne przynoszą liczne korzyści w każdym wieku (we wczesnym okresie życia przyczyniają się do osiągnięcia większej masy szczytowej kości, co przynosi korzyści w późniejszym okresie życia). Codzienne ćwiczenia fizyczne podnoszą ogólną sprawność ruchową organizmu (złamania powstają najczęściej pod wpływem urazu). Twoja aktywność pobudza tworzenie się kości, natomiast jakiekolwiek długotrwałe unieruchomienie hamuje ten proces.

Wprowadź w życie aktywność ruchową dostosowaną do Twoich możliwości:

  • codzienne spacery, najlepsze efekty daje spacer trwający co najmniej godzinę dziennie,
  • taniec, ćwiczenia siłowe, tenis (intensyfikacja pracy mięśni kończyn dolnych oraz obręczy biodrowej), 
  • ćwiczenia izometryczne (czynne wzmacnianie mięśni grzbietu),
  • ćwiczenia rozciągające (zwiększające sprawność), 
  • ćwiczenia z obciążeniem (wchodzenie po schodach, marsz po równej powierzchni),
  • ćwiczenia korygujące postawę ciała (wyprostne, rozluźniające),
  • ćwiczenia równoważne, koordynacyjne w celu przeciwdziałania upadkom.

Niekorzystny wpływ używek.

  •  palenie papierosów powoduje gorsze wchłanianie wapnia z jelit oraz przyczynia się do wystąpienia wcześniejszej menopauzy i andropauzy,  
  • nadużywanie alkoholu przyczynia się do nieprawidłowej przemiany witaminy D w organizmie, 
  • zwiększona podaż leków z niektórych grup farmakologicznych powoduje nadmierną resorpcję wapnia z organizmu.

Właściwe odżywianie jest bardzo ważnym elementem w uzyskaniu jak największej szczytowej masy kostnej, jak i najmniejszej jej utraty w okresie późnej starości.

Witamina D. Codzienne zapotrzebowanie na witaminę D dostarcza 10-15 minutowa ekspozycja na światło słoneczne. Największe efekty daje lipcowe i sierpniowe słonce. Aktywne metabolity witaminy D korzystnie działają na stan napięcia układu mięśniowego, a także zmniejszają zagrożenie upadkiem. Zalecane dzienne spożycie witaminy D w diecie wynosi:

  • noworodki 400IU/dobę
  • dzieci 600IU/dobę
  • młodzież dorastająca 600IU/dobę
  • dorośli 400IU/dobę
  • ludzie starsi 600IU/dobę

 Pamiętaj, iż sama witamina D, bez suplementacji wapnia, nie zapobiega ubytkowi masy kostnej,

Wapń wpływa na prawidłową mineralizację oraz wzrost kości w zależności od płci, stanu zdrowia i wieku (91% ostatecznej masy kostnej kształtuje się przed 17 rokiem życia). Dostarczenie odpowiedniej ilości wapnia w diecie wynosi:

  • noworodki 60mg/kg
  • dzieci 800mg/dobę
  • młodzież dorastająca 1200mg/dobę
  • dorośli 1000mg/dobę
  • ludzie starsi 1500mg/dobę

Konieczne jest również dostarczenie organizmowi w diecie prawidłowej ilości białka, witamin A, B6, C i K, a także fluoru, cynku, chromu, magnezu i potasu.

Leczenie farmakologiczne, lekarz dobiera indywidualny zestaw leków dostosowany do Twoich potrzeb.

  • hormonalna terapia zastępcza (HTZ) u kobiet,
  • kalcytonina,
  • bisfosfoniany,
  • subiektywne modulatory receptorów estrogenowych (SERM),
  • fluorki,
  • steroidy anaboliczne,
  • parathormon,
  • fosforany nieorganiczne,
  • androgeny u mężczyzn,
  • tiazydy (leki moczopędne).
Profilaktyka życia codziennego ludzi należących do grupy zwiększonego ryzyka. Ze  względu na późną wykrywalność tego schorzenia pierwszym objawem osteoporozy najczęściej są złamania, dlatego największy nacisk w profilaktyce kładzie się na zapobieganie upadkom.

Unikanie sytuacji prowadzących do upadku:

  • zlikwidowanie przedmiotów, o które łatwo się potknąć (kable, progi, dywany),
  • pozostawianie na noc oświetlenia, umożliwiającego przemieszczanie się po mieszkaniu,
  • odpowiednie przystosowanie łazienki do bezpiecznego korzystania (maty antypoślizgowe, uchwyty na ścianach, drążki o chropowatej powierzchni, podwyższony sedes),
  • starannie dobrane obuwie (ciepłe, łatwe do założenia, dopasowane, stabilizujące kostkę, wygodne z podeszwą antypoślizgową),
  • wspomaganie poruszania się (balkoniki, trójnogi, laski, podpórki),
  • zapobieganie nagłego spadku ciśnienia po nagłej zmianie pozycji (wolne przyjmowanie pozycji pionowej),
  • unikanie wychodzenia podczas gołoledzi, a także asekuracja przez inną osobę w razie konieczności wyjścia,
  • korzystanie z poręczy przy poruszaniu się po schodach,
  • unikanie podnoszenia ciężarów.

 Bibliografia:

  1. Osteoporoza. Żyjmy dłużej. 10/1998.
  2. Upadki osób starszych. Medi 4/2003.
  3. Złamania w osteoporozie. Żyjmy dłużej. 12/2000.
  4. Miejsce wapnia i witaminy D w profilaktyce i leczeniu osteoporozy. Przewodnik lekarza 4/2001.
  5. Rola wapnia oraz witaminy D i jej aktywnych metabolitów w zapobieganiu złamaniom osteoporotycznym. Przewodnik lekarza 10/2004.
  6. Aktualny stan wiedzy o diagnostyce osteoporozy i czynnikach ryzyka w przebiegu osteoporozy. Postępy Nauk Medycznych 4/2002.
  7. Osteoporodyczne złamania kostne- profilaktyka, leczenie rehabilitacja. Osteoporoza 2/2005.
  8. Rozpoznawanie i leczenie osteoporozy w praktyce lekarza rodzinnego. Służba zdrowia 6/2005.
  9. Osteoporoza- współczesne zasady profilaktyki i leczenia. Przewodnik Lekarza 1/2000.
(5)
Reklama
Komentarze